In het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet is een aantal ‘Grote keuzes voor Nederland’ benoemd. Eén van de grote keuzes heeft betrekking op de onderwerpen: landbouw, natuur en stikstof. Hiermee wordt de indruk gewekt dat er een stevige aanpak komt voor de stikstofproblematiek. Als we wat verder naar de tekst kijken zien we veel overeenkomsten met de aanpak van het kabinet Schoof, bijvoorbeeld:

• - de Kritische Depositiewaarde (KDW), die aangeeft hoeveel stikstof een natuurtype kan verdragen, uit de stikstofwet halen.
• - een rekenkundige ondergrens invoeren in het Aerius-model dat stikstofdeposities modelleert.
• - werken met vrijwillige beëindigingsregelingen voor boeren.
• - inzetten op doelsturing, wat de boer meer regie geeft dan middelsturing.
•  

De nieuwe regering wil al deze zaken ook, maar hoe stevig is die aanpak dan? 

Als het kabinet de KDW uit de stikstofwet haalt, is het niet verlost van de Europese Habitatrichtlijn en ook niet van de eis dat vergunningen geen significante schade mogen veroorzaken. De KDW voorziet de stikstofaanpak juist van een meetbare en daarmee juridische basis.

Het invoeren van een rekenkundige ondergrens was het ‘levenswerk’ van de vorige minister van landbouw, Femke Wiersma. Het is haar, ondanks grote inspanning, niet gelukt om een wetenschappelijk verantwoorde en juridisch houdbare rekenkundige ondergrens in te voeren. Waarom zou dat nu wel lukken?

Werken met doelsturing klinkt modern en redelijk: laat de boer zelf bepalen hoe hij natuurvriendelijker kan werken. Maar helaas is het de vraag of zo’n systeem juridisch voldoende zekerheid biedt dat de natuur niet verder verslechtert.

Het kabinet-Jetten heeft dezelfde doelstelling als het vorige kabinet, de landbouw moet in 2035 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten dan in 2019. In de Greenpeace-zaak heeft de rechtbank de Staat ‘bevolen zich aan zijn stikstofdoel voor 2030, zoals wettelijk vastgelegd, te houden, wat betekent dat de Staat 50 procent van de oppervlakte van de stikstofgevoelige natuur uiterlijk op 31 december 2030 onder de KDW moet brengen. Daarbij moet voorrang worden gegeven aan de meest kwetsbare natuur’. Om aan die 50 % onder de KDW te kunnen voldoen moet de uitstoot van stikstof uit de landbouw met ongeveer 43% afnemen, het kabinet wil hier pas in 2035 aan voldoen. MOB heeft al in 2025 aangegeven dit reductiepercentage te laag te vinden en aangekondigd weer rechtszaken te beginnen.

De volgende zin uit het coalitieakkoord: “Als we Nederland van het stikstofslot halen, … kunnen we de natuur en biodiversiteit, die onder grote druk staan, herstellen” illustreert dat natuur en biodiversiteit slechts als een bijkomend probleem worden beschouwd en niet als basis voor een gezonde en welvarende samenleving. In werkelijkheid is herstel van natuur en biodiversiteit voorwaardelijk om vergunningverlening weer eenvoudig mogelijk te maken. Bovendien is de kwaliteit van de leefomgeving de basis voor voedselproductie, gezondheid en welzijn.

Bronnen:

- Een stikstofbeleid zonder BBB wordt niet zo anders; Jurgen Tiekstra, Binnenlands Bestuur 30/01/2026

- Reflectie op het coalitieakkoord; Raoul Beunen

.

Het voorstel van de Europese Commissie om de Europese wetgeving voor bestrijdingsmiddelen te versoepelen is onrechtmatig. Dit blijkt uit een onderzoek van Geulen & Klinger, in opdracht van milieu- en consumentenorganisaties, waaronder Foodwatch en PAN Europe.

We schreven er al eerder over. Het gaat hier om de zogenoemde Food and Feed Safety Omnibus, een pakket maatregelen van de Europese Commissie, gericht op het stroomlijnen van procedures binnen de voedsel- en diervoederketen.  Deze maatregelen zijn afgelopen december gepresenteerd en zijn nu open voor publieke consultatie.

Onderdeel van het voorstel is de toelating en beoordeling van pesticiden flink te versoepelen. Dit veroorzaakt een aanzienlijke verzwakking van de huidige EU-regels voor de bescherming van de gezondheid van mens dier en milieu. Het onderzoeksrapport van Geulen & Klinger gaat hier uitgebreid op in en noemt onder meer de volgende minpunten: 

• - De Europese Commissie probeert ingrijpende politieke wijzigingen door te voeren via een versnelde technische procedure, waardoor het Europees Parlement en de lidstaten buitenspel worden gezet. De Europese Commissie gaat haar boekje hiermee te buiten.
•  
• - De periodieke beoordeling van risico’s van werkzame stoffen in pesticiden wordt afgeschaft. In plaats daarvan wordt een goedkeuring voor onbepaalde tijd ingevoerd. Fabrikanten hoeven dan niet meer periodiek aan te tonen dat de veiligheid van hun product nog voldoet aan de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Hierdoor kunnen stoffen op de markt blijven op basis van verouderde data, zelfs als recent onderzoek aantoont dat ze schadelijker zijn dan gedacht. Dit is in strijd met het voorzorgsbeginsel en met recente EU-jurisprudentie.
•  
• - Veiligheid wordt niet meer pro-actief bewaakt.Autoriteiten kijken pas opnieuw naar de veiligheid van een stof als de Commissie daartoe expliciet opdracht geeft, zelfs als er nieuwe wetenschappelijke bewijzen voor gezondheidsrisico's zijn. Ook dit is in strijd met het wettelijk voorgeschreven voorzorgsbeginsel en EU-jurisprudentie.
•  
• - Belangrijke beslissingen over zaken als genetisch gemodificeerde organismen en bestrijdingsmiddelen kunnen achter gesloten deuren worden genomen, zonder voldoende parlementair toezicht. 

Deze wijzigingen zijn daarmee in strijd met de huidige EU-wetgeving, ondermijnen de democratische controle en rechtszekerheid, gaan in tegen het voorzorgsbeginsel en laten de burger onbeschermd  tegen risico’s van bestrijdingsmiddelen die door moderne wetenschap al lang zijn aangetoond. Lees alle overwegingen in het rapport van Geulen & Klinger.

Kom in actie

Deze periode van consultatie is cruciaal om je stem te laten horen tegen uitholling van de regels voor toelating en beoordeling van pesticiden. Laat daarom massaal je stem horen en teken tot 10 april de volgende petities: 

Link naar Petitie van PAN Netherlands

Link naar Petitie van WeMove Europe

Zie hier het Onderzoeksrapport van Geulen & Klinger (Engels):

Link naar de Food and Feed Safety Omnibus van de Europese Commissie (Engels):

.

Op zondag 18 januari 2026 vindt de uitreiking van de tweede ‘Marga Jacobs Milieuprijs’ plaats in Theater Het Badhuis in Nijmegen. Uit de inzendingen heeft de jury 3 kandidaten geselecteerd die voor de prijs in aanmerking komen.

Deze 3 genomineerden zijn Alfred Blokhuizen (voorzitter van Stichting SchipholWatch en de vereniging van omwonenden van Rotterdam Airport), Geert Verstegen (voorzitter van het Brabants Burgerplatform) en Joke Kolthoff (vrijwilliger bij de vereniging Meten=Weten).

Tijdens de prijsuitreiking op 18 januari wordt bekend wie van deze kandidaten de winnaar wordt van de tweede Marga Jacobs Milieuprijs. Zie ook de aankondiging in het bericht hieronder.

Lees hier ons hele persbericht

.

De Europese Commissie heeft op 16 december een wetsvoorstel gepubliceerd  dat de goedkeuringsprocedure voor bestrijdingsmiddelen versoepelt. Dit omvat onder andere: 

1. Onbeperkte goedkeuringen. Voor de meeste actieve stoffen, met uitzondering van de meest gevaarlijke, zou de verplichte periodieke herbeoordeling (elke 10 tot 15 jaar) komen te vervallen. Daardoor zijn deze goedkeuringen in principe onbeperkt geldig. Nieuwe wetenschappelijke inzichten over schadelijke effecten van bestaande middelen worden dan niet meegenomen.

2. Langere uitloopperioden. De Commissie wil de zogenoemde uitloopperioden verdubbelen. Daardoor kunnen reeds verboden, zeer giftige pesticiden tot wel drie jaar extra gebruikt en verkocht worden.

3. Versnelde procedures voor alternatieven. Er komen eenvoudigere en snellere procedures voor de goedkeuring van biologische bestrijdingsmiddelen en alternatieven met een laag risico. Zo wil de Commissie de overgang naar duurzamere landbouw stimuleren. Volgens milieuorganisatie Pesticide Action Network Europe gebruikt de Commissie deze versnelde toelating van biologische middelen ‘als een Trojaans paard’ om de basis van de Europese bescherming tegen bestrijdingsmiddelen onderuit te halen.

Milieuorganisaties en wetenschappers hebben zeer grote bezwaren tegen deze voorstellen. De maatregelen zullen de bescherming van de volksgezondheid en het milieu ondermijnen. Het wetsvoorstel is nu in behandeling gebracht. De regels kunnen nog veranderen bij de onderhandelingen tussen de Europese Commissie, Ministerraad en het Europarlement. Er worden diverse campagnes gevoerd tegen deze versoepeling.

Als burger kun je protesteren door een bericht via de onderstaande link naar de Europese Commissie te sturen. Nieuwe campagnes zullen volgen!

Klik hier om je protestformulier in te vullen

Bekijk hier het wetsvoorstel van de Europese commissie

.

Landbouwminister Femke Wiersma incasseert de ene nederlaag na de andere: geen verruimde bemestingsnormen voor bepaalde delen van het land, geen rekenkundige ondergrens voor stikstof bij vergunningverlening en op 22 december werd duidelijk dat Brussel ook niet akkoord gaat met een nieuwe derogatie, een verruimde mestnorm voor Nederland. Eén succesje was er afgelopen september: de EU stemde, na een jarenlange lobby, in met het inzetten van Renure (recovered nitrogen from manure) als kunstmestvervanger. Renure is een verzamelnaam voor kunstmestachtige producten die gemaakt worden uit dierlijke mest.

De gangbare veehouderij en de agro-industrie willen graag aan de slag met Renure. Zogenaamd om het gebruik van stikstofkunstmest te verminderen, wat niet klopt omdat daarmee het gebruik van kunstmest hooguit wordt verplaatst (minder door de veehouder, meer door akkerbouwers die voorheen dierlijke mest gebruikten). De werkelijke reden is dat er in Nederland een gigantisch mestoverschot is en dat de vee-industrie hoopt om via de weg van Renure weg te kunnen blijven van de echte oplossing voor dit probleem: krimp van de veestapel.

Aan Renure zitten veel nadelen (die voor het gemak vaak verzwegen worden):

• - De productie van Renure is een chemisch proces en kost veel energie. Dit maakt het ook duur.
• - Renure is – net als stikstofkunstmest – geen gezonde mest: het is snelle stikstof zonder organische componenten en voedt het bodemleven niet.

Het toestaan van Renure in plaats van kunstmest is een nieuw geitenpad dat een echte oplossing voor het mest- en stikstofprobleem in de weg staat. Het is een nieuwe investering in een end-of-pipe oplossing en in een vorm van veehouderij waarvan we weten dat die niet kan blijven voortbestaan vanwege klimaat, natuur en dierenwelzijn.

Laten we hopen dat de nieuwe minister zijn of haar geld en invloed in Brussel gebruikt voor een echte transitie naar kringlooplandbouw. Dit kan door de veestapel in te krimpen, te werken aan een reductie van de import van veevoer en aan echt duurzame innovaties.

Bronnen:

- NRC, 30 april 2024: Geef de boeren een goede uitweg uit de mestcrisis, Jelle Silvius, WUR.

- Caring Farmers, 2 december 2025: Renure is geen oplossing – reactie op de open internet consultatie over de inzet van Renure 

.

Gemiddeld meer dan 7 soorten bestrijdingsmiddelen per bol, waaronder ook meerdere verboden bestrijdingsmiddelen, heeft PAN Nederland dit jaar  in nieuw onderzoek gevonden. Àlle onderzochte gangbare bloembollen (14 monsters) bevatten PFAS-pesticiden. Een deel van deze bloembollen werd bij tuincentra als bij- en vlindervriendelijk verkocht. De betreffende tuincentra (Intratuin, Welkoop en Tuinland) hebben de bollen met verboden gif uit het schap gehaald.

In 2024 waren de onderzochte 13 bloembollen gemiddeld met 1,7 verschillende stoffen besmet, met een gemiddeld gehalte van  0,15 mg/kg. In 2025 waren de onderzochte 14 bloembollen met 7,2 verschillende stoffen besmet. Dat is 4 maal zoveel soorten bestrijdingsmiddelen als in 2024. Het gemiddelde gehalte bedroeg in 2025 0,99 mg/kg. Dat is 6 maal zoveel als in 2024. Vergeleken met 2024 is er dus sprake van een flinke toename. In twee monsters doorgemeten biologische bollen zijn geen bestrijdingsmiddelen gevonden. Daarbij bedroeg de detectielimiet 0,01 mg/kg.

Leefmilieu is van mening dat de tuincentra bloembollen zonder bestrijdingsmiddelen dienen te verkopen. Zolang dat niet het geval is kunnen consumenten onder meer via de webshops van Sprinklr (https://sprinklr.co/ ) en van Huiberts ( https://www.huibertsbloembollen.nl/ ) biologische bloembollen kopen.

Zie voor het onderzoek van PAN Nederland: https://tinyurl.com/bloembol2025

.

Deze zomer deed de Stichting Reclame Code (SRC) uitspraak over de klacht van de Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK) tegen de houtstookcampagne van Stichting Milieu Centraal. De SRC constateerde geen overtredingen en wees de meeste klachten van de NHK af. Wel gaf de SRC aan Milieucentraal een vrijblijvend advies om op de website bij 2 punten wat meer duiding te geven.

Maar deze uitspraak kreeg een staartje. De NHK was niet blij met deze uitspraak stuurde een uitgebreide brief naar alle gemeenten met een eigen interpretatie van de uitspraak van de SRC en met kritiek op het vermeende beleid achter de houtstookcampagne, wat het transparante democratisch beleid zou ondermijnen. Ook bevatte de brief een pleidooi om te streven naar een toekomstbestendige houtstooksector, in plaats van het uitfaseren van houtstook.

Als reactie op de brief van NHK  stuurde Stichting Houtrookvrij op hun beurt een brief naar alle gemeenten met de boodschap dat de brief van de NHK een onjuiste voorstelling van zaken geeft, dat de SRC de klachten van de NHK grotendeels heeft afgewezen en dat er geen overtreding van artikel 5 van de Nederlandse Reclame Code is vastgesteld. Verder brengt Stichting Houtrookvrij in de brief nieuw onderzoek van TNO onder de aandacht dat 80% van de houtkachels in de praktijk aanzienlijk meer fijnstof uitstoot dan fabrikanten opgeven, wat relevant is voor de beoordeling een aanpak van de fijnstofproblematiek in woonwijken.

Andere partijen viel op dat de uitspraak van de SRC en de brief van de NHK aan gemeenten er beiden van uitgaan dat “er volgens het RIVM geen duidelijk wetenschappelijk bewijs is voor gezondheidsschade door houtstook”.

Als reactie hierop stuurde Inge Everhardus, arts Maatschappij & Gezondheid, mede ondertekend door de organisaties Scapeler, Leefmilieu, Comité Schone lucht en Clean AirNederland, een brief naar het RIVM, waarin zij aangeven dat de schadelijkheid van particuliere houtstook in het Schone Lucht Akkoord (SLA) wordt onderschat. Dit zou onder meer komen omdat de adviezen van gerenommeerde instanties, zoals de WHO, niet in het SLA worden meegenomen en dat de voortschrijdende wetenschappelijke inzichten in het SLA niet worden beschreven. Zij onderbouwen deze uitspraak met uitgebreide (nieuwe) informatie en bronnen.

Ook geven zij aan dat in het SLA niet duidelijk wordt dat de EU-lidstaten na 2030 zo snel als mogelijk de nieuwe WHO-luchtkwaliteitsnormen willen behalen en dat hiervoor een houtstookverbod noodzakelijk is. Daarmee zet het SLA gemeenten en burgers op het verkeerde been door te adviseren om te investeren in EcoDesign kachels en kachelfilters.

Zij eindigen hun brief met de stelling dat bestuurders en burgers recht hebben op de volledige informatie om zo betere keuzes te kunnen maken.

Zo kan het indienen van een klacht tegen een houtstoolcampagne leiden tot een stevige opschudding van het maatschappelijke debat over dit onderwerp.

Link naar Campagne Milieucentraal: https://tinyurl.com/MC-over-houtstook

Link naar uitspraak RCC: https://tinyurl.com/RCC-uitspraakNHK

Link naar brief van NHK aan gemeenten: https://tinyurl.com/brief-NHK-gemeenten

Link naar brief Houtrookvrij aan gemeenten: https://tinyurl.com/brief-houtstookvrij-gemeenten

Link naar brief aan RIVM met betrekking tot SLA: https://tinyurl.com/Brief-aan-RIVM-SLA

Link naar rapport TNO meetmethoden-EcoDesign-kachels:  https://tinyurl.com/TNO-EcoDesign

.

De voorbereidingen voor de Marga Jacobs Milieuprijs zijn alweer in volle gang. Op 18  januari 2026 zal de prijs voor de tweede keer uitgereikt worden. 
De Marga Jacobs Milieuprijs is een tweejaarlijkse onderscheiding die wordt toegekend aan personen die zich op bijzondere wijze inzetten voor een beter leefmilieu. De prijs is ingesteld als eerbetoon aan de in 2020 overleden milieuactiviste Marga Jacobs, die als voorzitter van de vereniging Leefmilieu veel betekend heeft voor het ondersteunen van mensen die opkomen voor hun lokale leefomgeving.

> De termijn om uw milieuheld te nomineren voor de tweede Marga Jacobs Mileuprijs is inmiddels gesloten. <

Lees hier ons persbericht

Lees hier meer over de Marga Jacobs Milieuprijs

.

Leefmilieu heeft samen met ruim 50 collega milieuorganisaties uit Europa de Europese Commissie opgeroepen om bij de herziening van de Europese Bio-economie Strategie niet alleen de economische efficiency mee te nemen, maar ook de ecologische en sociale duurzaamheid. In een bio-economie wordt koolstof uit fossiele olie en gas vervangen door koolstof uit plantaardig en dierlijk materiaal (biomassa), wat tot een onverantwoorde groei van de vraag naar de toch al schaarse biomassa leidt. De bio-economie riskeert daarmee de aantasting van de natuur en ook de sociale ongelijkheden verder te verergeren.

Essentiële ecologische functies biomassa

De veronderstelling dat biologisch afval en restmaterialen de biomassakloof kunnen overbruggen, is misleidend. Materialen die vaak "restmaterialen" worden genoemd, kunnen in feite essentiële ecologische functies vervullen. Zo vervullen zogenaamde bosresten een cruciale rol in de nutriëntenkringloop en in het behoud van habitats.

Circulair ontwerp producten

Gezien de beperkte hoeveelheid duurzaam beschikbare biomassa, is het absoluut noodzakelijk om deze hulpbronnen zo economisch en ecologisch efficiënt mogelijk te gebruiken. Van belang is  dus er voor te zorgen dat de biomassa vooral wordt gebruikt voor hoogwaardige toepassingen zoals voedsel en materialen. Ook is het toepassen van de principes van de circulaire economie en circulair ontwerp bij de bio-economie van belang. Dat betekent minimaliseren van afval, het vergaand verlengen van de levensduur van materialen en producten, en het bevorderen van hergebruik en recycling. Biomassa mag niet worden verspild aan laagwaardige toepassingen zoals productie van bio-energie, papier- en houtproducten met korte levensduur, of veevoer voor industriële veeteelt.

Rechtvaardigheid centraal in de bio-economie

De EU dient niet haar tekort aan biomassa op te lossen door de import van biomassa uit het mondiale zuiden te verhogen. Dat is een aanpak die het risico met zich meebrengt dat grondstoffenwinning en exploitatie verder toenemen en historische onrechtvaardigheden en mensenrechtenschendingen in stand worden gehouden. Veel bio-economische scenario's voorzien in het veiligstellen van de biomassavoorziening door grootschalige import. Dit is een intensivering van sociale en ecologische onrechtvaardigheden.

Lees hier de oproep in het Engels (website Denkhausbremen)

Lees hier de Nederlandse versie (PDF)

.

In april 2025 heeft Leefmilieu deelgenomen aan een informatiebijeenkomst over de voorbereiding van het ontwerp Nederlands Natuurplan (deadline 1 september 2026). Dit Natuurplan wordt opgesteld in het kader van de Europese Natuurherstelverordening (NHV), die in augustus 2024 in werking is getreden. Vooral door verzet uit de agrarische sector is de Europese verordening flink afgezwakt. Met de hakken over de sloot ging een meerderheid van de lidstaten akkoord. Nederland behoorde tot de groep van landen die tegenstemden.
Binnen twee jaar dient Nederland nu bij de Europese Commissie een ontwerpplan in te dienen waarin de doelstellingen voor 2030, 2040 en 2050 zijn opgenomen. Op EU-niveau is een algemeen doel geformuleerd: de lidstaten moeten tegen 2030 herstelmaatregelen treffen in ten minste 20 procent van de landgebieden en 20 procent van de zeegebieden van de Europese Unie. Tegen 2050 zijn zulke maatregelen van kracht voor alle ecosystemen waar natuurherstel nodig is. Een belangrijke voorwaarde is dat het plan open en transparant wordt ontwikkeld. Daardoor kunnen het publiek en de relevante belanghebbenden meedoen aan het proces.

Tijdens de bijeenkomst heeft Leefmilieu samen met de andere deelnemende milieu- en natuurorganisaties diverse vragen en aandachtspunten ingediend die van belang zijn bij het op te stellen Natuurplan. Na de zomer presenteert het kabinet de zogenaamde nulmeting (baseline) voor het natuurplan en komt er vervolgoverleg. In deze nulmeting is de stand van zaken over de huidige staat van Nederlandse natuur en bossen weergegeven. Op basis van deze nulmeting worden dan doelstellingen voor herstel en verbetering geformuleerd, waarop  Leefmilieu  vervolgens weer kan reageren.

Zie de website Levend Landschap (onderdeel Natuurherstelverordening) voor meer overheidsinformatie over het opstellen van het ontwerp Natuurplan

Lees hier de Europese Natuurherstelverordening (NHV) 2024

Vragen en antwoorden mbt NHV op website Levend Landschap

Meer over NHV op Website Levend landschap

.

10 juni 2025. Na het uitblijven van een reactie op de brief die Leefmilieu en MOB 6 mei 2025 aan minister Wiersma stuurden, is het (helaas) tijd om weer stevig de juridische weg te bewandelen. Het inmiddels demissionaire kabinet toont geen enkele serieuze ambitie om het stikstofprobleem op te lossen. Sterker nog, de gekozen koers maakt de problemen ecologische en juridisch alleen maar groter, want Wiersma dreigt een hogere grenswaarde van 1 mol voor de vergunningplicht in te voeren. In de praktijk betekent dit ca. 80% van alle bedrijven met stikstofemissies zonder vergunning kunnen uitbreiden. Hiermee wordt de stikstofkraan weer vol opengezet met niet alleen funeste gevolgen voor de Nederlandse natuur, maar ook met het grote risico's van een geweldig grote nieuwe groep bedrijven de illegaliteit wordt ingedreven indien deze maatregel sneuvelt bij de bestuursrechter.

We hopen dat de nieuwe juridische procedures de politiek ertoe aanzet om de problemen nu werkelijk te gaan oplossen, zodat de natuur niet verder achteruit gaat, boeren uit hun onzekerheid gehaald worden en Nederland van het zogeheten ‘stikstofslot’ kan.

Lees hier het persbericht van 10 juni 2025.

.

Op 11-4-2025 gaf Johan Vollenbroek van Stichting MOB een presentatie over de stand van zaken van de stikstofproblematiek in ons land. Hieronder een korte samenvatting:

Nederland kampt met een zware stikstofcrisis die zich uitstrekt over meerdere sectoren. Belangrijkste Nederlandse bronnen zijn de vee-industrie, mobiliteit, huishoudens, diensten, bouw en industrie. Structurele oplossingen blijven uit. Stichting MOB richt zich op de sectoren luchtvaart, industrie, vee-industrie en  houtstook voor energie.

De intensieve veehouderij is verantwoordelijk voor het grootste deel van de ammoniak- en stikstofuitstoot, daarmee is Nederland koploper in Europa. Het probleem is dat de afgelopen 100 jaar de biodiversiteit met 85% is afgenomen. In 1995 is de Habitatrichtlijn van kracht geworden, maar nog steeds is er achteruitgang, vanwege de nog steeds toenemende stapeling van zuur in de bodem ten gevolge van stikstof, zwavel en andere zuurverbindingen. De zuurdepositie ligt in veel Natura 2000-gebieden nog steeds fors boven de wettelijke grenswaarden. De stikstofdepositie op Natura 2000 gebieden vanuit de Nederlandse bronnen is voor 76% afkomstig van de landbouw. Andere Nederlandse bronnen zijn mobiliteit (16%), huishoudens/ diensten/ bouw (5%) en industrie (3%). MOB geeft als oplossing aan het halveren van de stikstofuitstoot naar 2030 in alle sectoren: dat wil zeggen in de komende 5 jaar jaarlijks 10% per jaar. Dat wil zeggen in 2026 al 10% minder. Verder dient er een gestaffelde generieke korting op fosfaat- en dierenrechten te komen en een stop op de productierechtenhandel.

Naast de stikstofreductie dient er een actief beleid op het gebied van eiwittransitie (van dierlijk naar plantaardig) te worden uitgevoerd. Daarbij is het goed om de plannen van Urgenda ‘Landinzicht’ uit te voeren, inclusief eiwittransitie.

Naast de stikstofproblematiek dreigt ook de Kaderrichtlijn Water Nederland verder "op slot" zetten, door het niet halen van de waterkwaliteitsdoelstellingen (deadline 2027).

Eerder dit jaar presenteerde Johan deze stand van zaken ook al in een gesprek met de Commissie LVVN (Comissie Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) van de tweede Kamer. Daarmee was deze presentatie ook een toelichting op de brief die MOB in januari naar premier Schoof stuurde.

Bekijk hier de presentatie van Johan

De brief van 20-01-2025 van MOB aan premier Schoof

Visie ‘Landinzicht’ van Urgenda

.