De vereniging Leefmilieu is een onafhankelijke milieuorganisatie die zich inzet voor een groen en gezond leefmilieu. Onze kenmerken zijn: grote milieudeskundigheid en samenwerking met bewonersgroepen in heel Nederland.


Op deze website informeren we je over onze activiteiten. Wil je op de hoogte blijven, abonneer je kosteloos op onze nieuwsbrief  of  word lid.
 

actueel (kop)

 

Onderwerpen:

11 mei 2022. De bestuursrechter van de rechtbank Overijssel verklaart 29 beroepen in de zogenaamde ‘stikstofzaken’ van Leefmilieu en Coöperatie Mobilisation for the Environment (MOB) tegen de provincie Overijssel gegrond. Dat betekent dat de provincie nu opnieuw moet kijken naar deze stikstofbesluiten.

 

Leefmilieu heeft samen met MOB meerdere zaken aangespannen over afgegeven natuurvergunningen, het beweiden en bemesten zonder natuurvergunningen en het niet optreden tegen PAS-melders. Volgens de provincie hebben veehouders geen natuurvergunning nodig voor het beweiden en bemesten, omdat kan worden uitgesloten dat deze activiteiten significant negatieve effecten hebben op nabijgelegen Natura-2000 gebieden. De provincie heeft de handhavingsverzoeken daarom afgewezen. Leefmilieu en MOB zijn het hier niet mee eens, omdat beweiden en bemesten nagenoeg dezelfde ammoniakemissie geeft als de stal. Daarom is beroep aangetekend tegen de besluiten. De rechtbank oordeelt nu dat de provincie onvoldoende heeft onderzocht of het beweiden en bemesten significant negatieve effecten kan hebben op nabijgelegen Natura-2000 gebieden en daarom moet de provincie dit onderzoek alsnog doen.

 

Leefmilieu en MOB zijn er niet op uit dat de koeien niet meer in de wei mogen staan, maar dat de totale stikstofbelasting van een bedrijf meegenomen wordt in de natuurvergunning. Dit is ook in lijn met de uitspraak van Raad van State in 2019 dat ook voor het beweiden en bemesten  een natuurvergunning nodig is. De handhavingsverzoeken worden gedaan om druk te zetten op de overheid om het stikstofprobleem nu eens daadwerkelijk aan te gaan pakken, zodat de natuur beter beschermd wordt en boeren duidelijkheid krijgen over hun toekomst.

 

Bekijk hier het overzicht van uitspraken op www.rechtspraak.nl

 

.

April 2022. Leefmilieu staat achter het besluit van het kabinet om per direct te stoppen met nieuwe subsidies voor de verbranding van houtige biomassa voor de productie van lagetemperatuurwarmte (100°C). Het gaat hier om de productie van warmte  voor warmtenetten voor woningen en voor het verwarmen van kassen. Alternatieven zoals geothermie en aquathermie gaat de regering extra stimuleren.

 

Nieuwe subsidies voor hogetemperatuurwarmte zoals stoom worden niet stopgezet. Reeds afgegeven subsidies voor biomassacentrales en voor de bijstook van houtpellets in kolencentrales worden ook niet stopgezet. Zo worden tot 2027 jaarlijks 3.6 miljoen ton houtpellets in kolencentrales verbrand. Houtpellets worden gewonnen door systematische kaalkap van bossen in de Baltische staten en de VS. Voor de genoemde hoeveelheid is een jaarlijkse kaalkap van een bos ter grootte van tweemaal de oppervlakte van Amsterdam nodig. In totaal wordt hier € 3.5 miljard subsidie aan uitgegeven.

 

Leefmilieu is van mening dat deze subsidies óók dienen te worden stopgezet. Biomassaverbranding versnelt de klimaat- en biodiversiteitscrisis en verslechtert de luchtkwaliteit. Voor nog niet gebouwde biomassacentrales en bijstook in kolencentrales kan financiële compensatie voor respectievelijk de gemaakte voorbereidingskosten en ombouwkosten worden gegeven. De vrijkomende subsidies dienen te worden besteed aan écht hernieuwbare energie.  

 

Lees hier het  nieuwsbericht van het kabinet

 

Lees hier de Kamerbrief over beleidsinzet biogrondstoffen

 

Kaalkap, luchtfoto (Adami).
   Luchtfoto kaalkap (foto: Adami)

 

.

Logo BECCApril 2022. De rechtbank in Den Bosch oordeelt dat de bio-energiecentrale Cuijk (BECC) wel degelijk een natuurvergunning dient te hebben om in werking te zijn. Leefmilieu en MOB krijgen hiermee gelijk in het beroep dat ze aantekenden tegen het besluit van de provincie Brabant om niet handhavend te optreden. De provincie krijgt van de rechter de opdracht om binnen 12 weken een nieuw besluit te nemen.
Of de centrale alsnog een natuurvergunningen dient aan te vragen is nog onzeker: de nieuwe rekenmethode voor stikstofdepositie kapt af op 25 km en de natuurgebieden rondom de BECC liggen buiten deze grens. Deze nieuwe rekenmethode ligt echter onder vuur en er komen nog rechterlijke uitspraken hierover.
Wij gaan er vanuit dat de centrale uiteindelijk een natuurvergunning zal moeten aanvragen en het is maar de vraag of hiervoor stikstofruimte te vinden is.

 

Lees hier de uitspraak van de rechtbank

 

.

Leefmilieu vraagt samen met Longfonds Regio Nijmegen, Projectgroep Lentse Luchten en Stichting HoutrookVrij (afdeling Nijmegen) aan de nieuwe Nijmeegse gemeenteraad om vergaande maatregelen te nemen tegen de luchtvervuiling ten gevolge van houtstook door particulieren. De gemeenteraad is eind maart geïnstalleerd en een nieuw college wordt nu geformeerd.

De organisaties pleiten ervoor om de gezondheid van omwonenden beleidsmatig te laten voorgaan op de vrijheid van de houtstoker. Houtstook moet daarom door het college ontmoedigd en uiteindelijk verboden worden. De voorgestelde maatregelen in een nieuw Nijmeegs collegeakkoord dienen bij te dragen aan een afname van de uitstoot door particuliere houtstook en de veroorzaakte schade aan de volksgezondheid.

 

Voor 2026 dienen alle houtkachels te zijn uitgefaseerd. Tot 2026 moeten de volgende maatregelen worden genomen:

1. Vaste stookdagen/tijden instellen, zodat omwonenden daarbuiten voldoende kunnen ventileren.

2. Stookverbod invoeren bij ongunstige weersomstandigheden volgens de criteria van de Stookwijzer (rood en oranje).

 

In de nieuwe Omgevingswet wordt houtstook door particulieren aangemerkt als milieubelastende activiteit. De gemeente dient de Omgevingswet te gebruiken om deze maatregelen te realiseren.

 

Daarnaast dient voorlichting in de wijken te worden gegeven, gericht op alle doelgroepen en over alle gezondheidsschade. Daarbij moet houtstoken binnen en buiten sterk worden ontraden.

 

Ook dient de gemeente groepen burgers te ondersteunen om de gevolgen van houtstook, scheepvaart, verkeer en industrie te meten en deze burgers te betrekken om mee te denken over maatregelen hiertegen.

 

Lees hier de hele brief

 

.

Stijging CO2 in de atmosfeerApril 2022. De afgelopen maanden blijkt uit verschillende rechterlijke uitspraken dat rechters het stikstofbeleid van de overheden meer dan zat zijn. De uitspraken betreffen ‘extern salderen’, ‘technische maatregelen’ en ‘handhaving PAS-melders’. Steeds meer uitspraken getuigen hiervan en zorgen ervoor dat de druk opgevoerd wordt om eindelijk échte keuzes in het stikstofdossier te gaan maken.

De stikstofminister sluit inmiddels gedwongen onteigening niet uit, Lelystad Airport lijkt van de baan en provincies moeten gaan handhaven. Is de kentering ingezet?

 

Op 8 april gaf Johan Vollenbroek, van Mobilisation for the Environment en bestuurslid van Leefmilieu, een presentatie waarin hij uitleg gaf over de stand van zaken in het stikstofdossier en hoe we als milieuorganisaties de druk hoog houden om ervoor te zorgen dat de politiek de juiste keuzes gaat maken.

 

Bekijk hier sheets van de presentatie

 

.

Februari 2022. Vereniging Leefmilieu heeft samen met Stichting Houtrookvrij,Logo: Houtrook vergiftigd milieu het Luchtfonds en Clean Air Nederland minister van Volksgezondheid Kuiper en staatssecretaris Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat gevraagd om maatregelen te nemen  voor een snelle afname van de uitstoot van luchtverontreiniging door particuliere houtstook en de veroorzaakte schade aan de volksgezondheid.

 

De organisaties vragen om de volgende maatregelen:

- een landelijke voorlichtingscampagne gericht op alle doelgroepen en over alle gezondheidsschade, waarin houtstoken binnen en buiten sterk ontraden wordt;

- het uitfaseren van alle houtkachels vóór 2026.

Tot 2026 wordt gevraagd om:

- vaste stookdagen/tijden in te stellen, zodat omwonenden daarbuiten voldoende kunnen ventileren (vanwege o.a. corona en binnenluchtvervuiling). Bijvoorbeeld houtstoken alleen toestaan op donderdag en zaterdag van 19.30 tot 22.00 uur;

- een stookverbod in te voeren bij ongunstige weersomstandigheden volgens de criteria van de Stookwijzer (rood en oranje) en deze te koppelen aanKleine deeltjes dringen diep door in de longen Stookalert met dezelfde criteria.

De vier organisaties stellen aan de bewindslieden voor om de gezondheid van omwonenden beleidsmatig te laten voorgaan op de vrijheid van de houtstoker.

 

De bijlage bij de brief laat zien dat de schadelijkheid van particuliere houtstook erg wordt onderschat. Zo blijken eco- en pelletkachels veel meer ultrafijnstof uit te stoten en neemt de uitstoot van Zeer Schadelijke Stoffen zoals PAK's bij dit type kachels niet af. Daarbij zijn er aanwijzingen dat deze PAK's zich binden aan deeltjes van het ultrafijne stof en zo via de bloedbaan in de rest van het lichaam terecht kunnen komen.

 

Lees hier onze brief

 

Lees hier de bijlage: Schadelijkheid particuliere houtstook en optimaal gestookte eco- en pelletkachels onderschat

 

.

 

Februari 2022. De Nederlandse regering verzet zich binnen Europa tegen registratie van het jaarlijks gebruik van bestrijdingsmiddelen. Registratie is zeer noodzakelijk omdat anders de doelstellingen uit de ‘Green Deal’ van EurocommRecht om te wetenissaris Frans Timmermans (waaronder 50% reductie van bestrijdingsmiddelen in 2030) niet zijn te controleren. Ook de effectiviteit van de noodzakelijke maatregelen voor de reductie van bestrijdingsmiddelen is zonder monitoring niet na te gaan. De Europese Commissie heeft voorgesteld dat alle lidstaten het gebruik van bestrijdingsmiddelen door landbouwers jaarlijks gaan registreren.

Achter de schermen blijkt echter dat een aantal landen binnen de Europese Raad, waaronder Nederland, zich hiertegen verzet. Nederland is tegen omdat dit teveel ‘administratieve lasten’ met zich mee zou brengen. Nederland betwijfelt ook of ze alle gebruiksgegevens wel op tafel krijgt. Registratie vindt nu op vrijwillige basis plaats.

Het Nederlandse verzet blijkt uit een document dat Pesticiden Action Network Nederland (PAN NL) met de WOB boven tafel heeft gekregen. Het is van belang dat de Tweede Kamer het standpunt van de regering verandert. De afname van het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de Nederlandse landbouw dient transparant te zijn.

In een gezamenlijke brief met meer dan 70 andere Europese NGO's roept Leefmilieu de Europese Commissie op de gegevens op de meest efficiënte manier te verzamelen en ervoor te zorgen dat de relevante gegevens proactief worden gepubliceerd. Ook roept de brief op tot meer transparantie over de invloed van de Europese Raad op het proces van besluitvorming.

 

Lees hier de brief van de 79 organisaties

Lees meer over de Nederlandse tegenwerking bij PAN NL

 

.

logo De RechtspraakDe afgelopen maanden blijkt uit verschillende rechterlijke uitspraken dat rechters het stikstofbeleid van de overheden meer dan zat zijn. De uitspraken betreffen ‘extern salderen’, ‘technische maatregelen’ en ‘handhaving PAS-melders’

 

Extern salderen

Bij extern salderen kan een bedrijf groeien door onbenutte stikstofemissie te gebruiken van een ander bedrijf. Van deze ‘latente ruimte’ mag 70% ingezet worden. De realiteit is dat deze werkwijze leidt tot meer emissie van stikstof en dus een toename van de stikstofdepositie op de natuur. Dat komt doordat oude vergunningen van bedrijven (of bedrijfsonderdelen) die al lang niet meer in werking zijn, worden afgestoft en verhandeld. Of een bedrijf heeft in het verleden een veel ruimere vergunning gekregen dan nodig en kan nu deze extra vergunde ruimte verhandelen. Gedachte hierachter is dat enkel naar de vergunde emissies hoeft te worden gekeken en de ogen gesloten kunnen worden voor de werkelijke emissies.

Rechters hebben nu in verschillende zaken natuurvergunningen vernietigd die op deze manier tot stand zijn gekomen. Hiermee staat deze vorm van vals rekenen eindelijk ter discussie.

 

Technische maatregelen

Een andere manier om een vergunning te krijgen is ‘intern salderen’, waarbij veelal technische maatregelen ingezet worden om de huidige emissie omlaag te krijgen en deze verlaging vervolgens in te zetten voor een uitbreiding. Veelal wordt een uitbreiding van het aantal dieren gecompenseerd met het toepassen van emissiearme stalvloeren. Echter blijken deze vloeren helemaal niet goed te werken, zo blijkt al jaren uit vele onderzoeken.

Ook hier zetten rechters nu voorlopig een streep door. Er is immers onvoldoende garantie dat toename van emissie voorkomen wordt door de technische maatregelen en dat maakt uitbreiding in aantallen dieren onvergunbaar. De uitspraken van de rechter leggen de provinciebesturen echter naast zich neer. Dit roept grote zorgen op over onze rechtsstaat. 

 

naambordje Raad van State

Handhaving PAS-melders

PAS-melders zijn bedrijven die onder het PAS geen natuurvergunning nodig hadden omdat de stikstofemissie onder een bepaalde grens bleef (1 mol/ha/jaar). Met de uitspraak van de Raad van State in mei 2019 is deze werkwijze als onrechtmatig bestempeld: ook lagere emissie dan 1 mol zijn relevant en daarvoor dienen bedrijven een natuurvergunning aan te vragen. De 3500 bedrijven waren vanaf dat moment dus ‘illegaal’, maar het kabinet beloofde legalisatie voor deze bedrijven. Hiervoor is wel stikstofruimte nodig….die moet ergens vandaag komen en daar is na 2,5 jaar nog steeds geen oplossing voor. De overheid draalt en draalt. Ondertussen weigeren de provincies om te handhaven op deze nu, zonder vergunningen opererende, bedrijven. Steeds wijzen de provincies op toekomstige legalisatie én het economisch belang.

PAS-meldingen en handhaingDe rechtbanken Oost-Brabant, Midden-Nederland en Overijssel hebben de afgelopen maanden deze besluiten tot weigeren van handhaving vernietigd. De uitspraken zijn helder: legalisatie is niet in zicht nu de landelijke overheid hier slechts loze beloftes doet en het is niet aangetoond dat handhaving onevenredig is.

 

Bovenstaande drie punten, die door MOB en Leefmilieu veelvuldig voor de rechter gebracht zijn (en worden), geven duidelijk weer dat de overheden nog steeds bezig zijn de bedrijvigheid te beschermen in plaats van de natuur. Gelukkig voeren de rechters de druk nu op om de overheid te dwingen de keuzes te gaan maken die nodig zijn voor de bescherming van natuur, bodem, water en lucht. Dit is bovendien niet enkel een belang voor planten en dieren, maar ook een mensenbelang.

 

.

Februari 2022 Leefmilieu heeft beroep ingesteld tegen de vergunning Wet natuurbescherming van de nieuwe biomassacentrale van de stadsverwarming Purmerend. Beroepsgrond is onder meer dat de ontwerpvergunning niet is gepubliceerd. Het Verdrag van Aarhus en de Europese Habitatrichtlijn stellen dat het noodzakelijk is om de ontwerpvergunning te publiceren.Stadsverwarming Purmerend

Hierdoor is het voor Leefmilieu niet mogelijk geweest om in te kunnen spreken en heeft Leefmilieu ook niet voldoende van het gehele dossier kennis kunnen nemen om tot een uitgebreid beroepschrift te kunnen komen. Dit klemt des te meer nu biomassaverbranding een belangrijk punt van kritiek binnen het Nederlandse klimaatprogramma is.

Houtstook is ongewenst omdat de CO2-uitstoot per opgewekte eenheid energie hoger is dan die van steenkool, terwijl in 2030 de CO2-uitstoot met 50% dient te zijn gedaald ten opzichte van 1990. In 2020 bedroeg de reductie ca. 25%. In de komende 9 jaar dient nog een reductie van 25% te worden gehaald. Daarnaast leidt de houtwinning door kaalkap tot vernietiging van ecosystemen en verdere achteruitgang van biodiversiteit. Ook resthout dient niet verbrand te worden, maar voor biodiversiteit en mineralenkringloop achter te blijven in het bos.

 

De berekening van de stikstofdepositie bij de natuurvergunning is onjuist. Er wordt uit gegaan van een te hoog referentieniveau van 84 ton NOx jaarlijkse uitstoot voor  de bestaande biomassacentrale. Tevens is de jaarlijkse ammoniak uitstoot van 3.5 ton/ jaar uit de lucht gegrepen. Op papier neemt daarmee de nieuwe stikstofdepositie af, maar in werkelijkheid nemen deposities van stikstof (NOx en ammoniak) juist toe. Daarnaast dient ook de depositie van zuren als zwaveldioxide, zoutzuur en waterstoffluoride op reeds met stikstof overbelaste stikstof gevoelige Natura 2000-gebieden in de omgeving te worden meegenomen.

 

.

Het Europees parlement besluit dit jaar over de revisie van de Richtlijn hernieuwbare energie (Renewable Energy Directive, RED). Belangrijk discussiepunt daarbij is verbranding van houtige biomassa voor de opwekking van warmte en elektriciteit. Bij houtverbranding is de CO2-uitstoot per opgewekte eenheid energie hoger dan die van steenkool. Logo_Renewable Energy Directive - REDDe grootschalige winning van hout voor biomassaverbranding vindt plaats door systematische kaalkap van bossen (zie bijvoorbeeld het bosbouwmodel van Zweden). Bij aanplant van nieuwe bomen duurt het ca. 50 tot 100 jaar voordat de CO2 die bij verbranding vrijkomt, weer is vastgelegd (als er überhaupt aanplant plaatsvindt). Resthout dient in het bos te blijven liggen voor de biodiversiteit en nutriëntenvoorziening. Door de verhoogde vraag naar hout voor verbranding neemt de kap van bossen toe, blijkt uit monitoring.

In Nederland bestaat duurzame energie voor ruim 50% uit bio-energie (biogas, vloeibare bio transportbrandstoffen, houtige biomassa). Daarvan betreft ruim de helft de verbranding van houtige biomassa (waarvan een kwart houtstook door particulieren).

Leefmilieu vindt het van belang dat biomassaverbranding van de nieuwe Richtlijn wordt uitgesloten. Ook dient bij het Europese energiehandelssysteem voor CO2 (ETS) bij biomassaverbranding over de uitgestoten CO2 een heffing te worden betaald. Nu is biomassaverbranding uitgezonderd.

Juist echte duurzame energie (zoals zon en wind) dient gestimuleerd te worden. Bosrijke landen zoals Zweden en Finland willen de huidige Richtlijn niet aanscherpen. Zij vinden ook dat de wetgeving over bossen nationaal en niet Europees moet zijn. Zij willen hun soevereiniteit niet opgeven. Op 16 mei stemt de commissie Milieu van het Europese parlement en op 13 juli de commissie Industrie over amendementen. Dit najaar neemt het Europees parlement een besluit.

Leefmilieu heeft samen met Comité Schone Lucht en MOB minister Jetten van Economische Zaken en Klimaat verzocht in de Europese ministerraad er op aan te dringen om stimuleringsmaatregelen voor de verbranding van houtige biomassa ten behoeve van ‘duurzame’ energieproductie stop te zetten.

 

Lees hier onze brief aan Minister Jetten

 

.

Op 19 november 2021 gaf Maarten Visschers een presentatie over de strijd tegen bestrijdingsmiddelen in Nederland. Naast bestuurslid van Leefmilieu is Maarten ook bestuurslid van PAN NL (Pesticide Action Network -PAN- Nederland, dat als doel heeft het gebruik van schadelijke bestrijdingsmiddelen uit te bannen.Logo PAN-NL

 

Na een korte introductie van PAN NL ging Maarten onder meer  in op het bestrijdingsmiddelengebruik in Nederland, dat het hoogst is van alle Europese landen. De verkoop van bestrijdingsmiddelen in Nederland is de laatste 10 jaar niet gedaald en het aantal toegelaten bestrijdingsmiddelen is in die tijd flink gestegen. Het Nederlandse overheidsbeleid blijkt daarmee volstrekt onvoldoende om de Europese doelstelling van 50% reductie van bestrijdingsmiddelen in 2030 te halen. Om dit doel wel te bereiken zou Nederland bijvoorbeeld heffingen op het gebruik van bestrijdingsmiddelen moeten instellen.

 

In maart 2021 lanceerde PAN NL voor de landelijke verkiezingen een kieswijzer, waarin de  verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen werden vergeleken op ambities en maatregelen ten aanzien van de reductie van het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Zo konden kiezers een gefundeerde keuze tussen partijen maken  ten aanzien van dit onderwerp.

 

PAAfbeelding aardbeienN NL heeft dit seizoen diverse producten doorgemeten op bestrijdingsmiddelen. Onder meer aardbeien van de vijf grootste supermarkten. In aardbeien van Lidl en Albert Heijn werd hierbij het hoogste aantal verschillende soorten bestrijdingsmiddelen aangetroffen. Het ging met name om middelen tegen insecten, schimmels, teken en mijten. In aardbeien van het keurmerk Planet Proof (het vroegere Milieukeur) werden evenveel bestrijdingsmiddelen aangetroffen als in aardbeien zonder dit keurmerk. De doorgemeten aardbeien zijn ongeschikt voor gebruik in verpakte baby- en peutervoeding, omdat de gemeten concentraties de Europese norm voor bestrijdingsmiddelen in deze voeding vele malen overschrijden.

 

Bekijk hier de sheets van de presentatie

 

Lees meer informatie over PAN NL op de website https://www.pan-netherlands.org/ .    

 

 

Oktober 2021. Bewonersorganisatie ‘Meten=Weten’  uit Westerveld (Drenthe)  heeft naar alle  provincies handhavingsverzoeken gestuurd om een 14-tal bestrijdingsmiddelen die in natuurgebieden worden aangetroffen, niet langer toe te staan zonder een zogeheten passend beoordeling.

 

Bij op bloemMeten=Weten concludeert op basis van onderzoeken dat de grote afname van insecten in Nederland mede wordt veroorzaakt door het gebruik van bestrijdingsmiddelen in Nederland en de aanwezigheid van deze bestrijdingsmiddelen in de Natura 2000-gebieden. Het voorzorgsbeginsel in het Europees recht dwingt de overheid er dan toe om in te grijpen.

 

Het gaat om 14 vluchtige stoffen die bij onderzoek zijn aangetroffen in Natura 2000-gebieden. Volgens Meten=Weten is het bevoegd gezag nu verplicht om passende maatregelen te nemen om verslechteringen en verstoringen die significante effecten hebben op een Natura 2000-gebied, te voorkomen. Meten=Weten baseert zich daarbij op artikel 6, tweede lid van de Habitatrichtlijn.

 

Omdat deze bestrijdingsmiddelen zich buiten het perceel van toepassing verspreiden door emissie, kunnen deze bij depositie op Natura 2000-gebieden ook significante gevolgen hebben. Dit betekent dat voor elke teelt waarbij gebruik wordt gemaakt van deze bestrijdingsmiddelen een individuele passende beoordeling moet worden gemaakt en inspraakmogelijkheden moeten worden geboden (artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn). Een passende beoordeling is een beoordeling die moet worden opgesteld indien negatieve significante effecten niet uitgesloten kunnen worden. Indien negatieve effecten worden aangetoond is de activiteit niet mogelijk.

 

Omdat het niet praktisch is om bij iedere (verandering van) teelt een passende beoordeling te maken, vraagt Meten=Weten de provincies het gebruik van deze middelen niet meer toe te staan.

 

.

Dura vermeerEind juni 2021 is er aan de schoorsteen van de asfaltcentrale APN aan de Energieweg te Nijmegen een uitstoot van PAK’s (polycyclische koolwaterstoffen) gemeten van 17 keer boven de norm (0,05 mg/m3). Dit was de eerste controle van de uitststoot van APN in afgelopen tien jaar. Dit gebrek aan controle is illustrerend voor  de achteruitgang van de handhaving in Nederland in de afgelopen jaren. De Commissie van Aartsen concludeerde in haar advies op 4 maart 2021 dat Omgevingsdiensten bij vergunningverlening, toezicht en handhaving onvoldoende zijn opgewassen tegen het weerwoord van bedrijven.

Deze zware normoverschrijding bij asfaltcentrale APN is voor Leefmilieu aanleiding geweest om bij alle 40 bedrijven van het bedrijventerrein Nijmegen-West waarbij een norm voor de uitstoot voor de zogenoemde ” zeer zorgwekkende stoffen” (ZZS) is opgelegd, het handhavingsdossier via een WOB-verzoek op te vragen.

 

Lees hier het Advies Commissie van Aartsen

 

.

PFAS is een verzamelnaam voor zo’n 6.000 chemische stoffen die gebruikt worden om producten water-, vuil-, stof- of vetafstotend te maken. Denk aan regenkleding, anti-aanbak pannen, pizzadozen, blusschuim, mobiele telefoons en cosmetica. Voorbeelden van PFAS-stoffen zijn GenX, PFOA (perfluoroctaanzuur) en PFOS (perfluoroctaansulfonaten)

 

Omdat PFAS-stoffen schadelijk zijn en niet of nauwelijks afbreken in het milieu, is het belangrijk om te voorkomen dat de stoffen in het milieu terecht komen. Daarom werkt Nederland, met Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen samen om tot een Europees PFAS verbod te komen. De bedoeling is de productie, de verkoop en het gebruik van PFAS aan banden te leggen om zo ons milieu en onze gezondheid te beschermen. Bijzonder aan dit verbod is dat alle schadelijke PFAS stoffen, dus zo’n 6000 in totaal, in één keer verboden gaan worden.

 

15 juli 2021 is dit Europese PFAS verbod officieel aangemeld bij de ECHA (European Chemicals Agency), waarmee de benodigde procedures zijn gestart om tot dit verbod te komen. Het streven is nog vóór 2025 tot een Europees verbod te komen.

 

Totdat het verbod in werking treedt, beperken andere maatregelen de uitstoot. Zo zijn de afgelopen jaren steeds strengere eisen gesteld aan het gebruik van sommige PFAS-stoffen en is er al een verbod voor het gebruik van PFOA en PFOS. Door nu die hele groep PFAS-stoffen in één keer te verbieden, voorkomen we dat de ene schadelijke PFAS-stof wordt vervangen door een andere die later ook weer schadelijk blijkt te zijn.

 

Bekijk hier de registratie van het verbod op website ECHA

 

Lees hier meer informatie over PFAS op de site van het RIVM

 

Lees meer over PFAS en Europese ontwikkelingen op website HEAL (in het Engels)

 

Bekijk onderzoek RIVM: Teveel blootstelling aan PFAS in Nederland

 

.

De richtlijn voor luchtkwaliteit van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) is op 22 september 2021 flink aangescherpt. De richtlijn is geen juridisch bindende aanbeveling, Logo WHOmaar wordt gebruikt als een wetenschappelijk onderbouwing om besluitvormers te helpen bij het vaststellen van juridisch bindende normen en doelen voor luchtkwaliteit op internationaal, nationaal en lokaal niveau.

 

De richtlijn luchtkwaliteit betreft zes belangrijke luchtverontreinigende stoffen. Zo wordt de jaargemiddelde norm voor fijn stof (PM2,5; deeltjes met diameter kleiner dan 2,5 micrometer) gehalveerd van 10 naar 5 microgram/ m3 en is de  daggemiddelde norm (voor kortdurende blootstelling) aangescherpt van 25 naar 15 microgram/ m3. De jaargemiddelde norm voor NO2 is gedaald van 40 naar 10 microgram/ m3. Zie ook de tabel hieronder.

 

 

Sommige luchtverontreinigende stoffen - met name roet (een bestanddeel van fijn stof) en ozon - zijn ook stoffen die klimaatverandering versnellen. Verlaging van hun concentraties heeft niet alleen voordelen voor de gezondheid, maar ook voor het klimaat. Bijna alle inspanningen om de luchtkwaliteit te verbeteren, dragen ook bij aan de aanpak van klimaatverandering (en omgekeerd). Met name zal vermindering van gebruik van fossiele brandstoffen en biomassa de uitstoot van broeikasgassen en gezondheidsrelevante luchtverontreinigende stoffen verminderen.

 

Klik hier voor meer informatie op website WHO (in het Engels)

 

.

Augustus 2021.Mobilisation (MOB) en vereniging Leefmilieu hebben in de afgelopen maanden in vier provincies handhavingsverzoeken ingediend betreffende zogeheten ‘PAS melders’. Sinds 2015 zijn onder het PAS duizenden bedrijven op basis van een melding uitgebreid ten koste van de natuur. De provincies hebben aangekondigd alle bedrijven zonder natuurvergunning alsnog een vergunning te willen geven op basis van salderen. De twee organisaties stellen dat dit onmogelijk is met de nieuwe stikstofwet.

 

PAS-meldingen en handhavingDe nieuwe Stikstofwet realiseert volgens MOB en Leefmilieu te weinig stikstofreductie. Het legaliseren van PAS-melders zonder een adequate Stikstofwet en zonder een door de Kamers goedgekeurd implementatieplan vinden MOB en Leefmilieu niet acceptabel. MOB en Leefmilieu  vinden legalisatie van PAS-melders op basis van de huidige schimmige salderingsregels eveneens onjuist. De regels voor salderen zijn door provincies vastgelegd in de Richtlijn Intern en Extern Salderen. Met salderen wordt toegestaan dat een stikstofemissietoename op een bedrijfslocatie kan worden verrekend met een afname elders. Aan de saldering met stikstof kleven fundamentele bezwaren met het ernstige risico dat een oplossing onbetaalbaar en onbereikbaar wordt gemaakt. MOB en Leefmilieu eisen afschaffing van intern en extern salderen.

 

Lees hier het persbericht van MOB en Leefmilieu

 

Lees hier meer over Pasmeldingen en handhaving bij Franca Damen

 

.

Brief aan Commissie EZK over biomassaverbranding

Afbeelding boomstammen5 juli 2021. Leefmilieu stelt samen met Comité Schone Lucht en Mobilisation for the Environment dat verbranding van houtige biomassa een onjuiste en averechts werkende klimaatoplossing is. Dit als reactie op een technische briefing van Diederik Samsom op 23 juni 2021 aan de Commissie Economische Zaken en Klimaat van de Tweede Kamer over het voorstel van nieuwe Europese  klimaatregelen. Samsom, hoofd van de ambtelijke staf van Frans Timmermans, gaf aan dat klimaatscenario’s zonder verbranding van houtige biomassa niet denkbaar zijn. De drie organisaties geven in hun reactie onder meer aan dat de CO2-uitstoot van houtstook hoger is dan die van steenkool. Óók bij resthout gewonnen uit zogenoemd duurzaam beheerde bossen. De CO2 concentratie in de atmosfeer stijgt daardoor juist meer. Een CO2-schuld wordt opgebouwd. Nieuwe aangeplante bomen hebben pas na 50 tot 100 jaar de CO2 weer vastgelegd. Die tijd is er niet. De drie organisaties worden gesteund door organisaties als het Wereld Natuurfonds en BirdLife International. Ook Urgenda en het IPCC (Intergovernmental Panel on  Climate Change) geven aan dat klimaatscenario’s juist zónder biomassaverbranding mogelijk zijn, en essentieel voor het bestrijden van de biodiversiteitscrisis. Deze klimaatscenario’s die ook zwaar inzetten op aanplant van biodivers bos, vormen juist een oplossing voor de biodiversiteitscrisis.

 

Lees hier het hele persbericht

 

Lees hier de brief aan commissie EZK

 

.

2021-06-16. Mobilisation (MOB) en vereniging Leefmilieu hebben 50 handhavingsverzoeken over de uitbreiding van veebedrijven op basis van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) bij het provinciebestuur van Gelderland ingediend. Het is de eerste serie in het kader van honderden nieuwe handhavingsprocedures voor natuurbehoud. Sinds 2015 zijn onder het PAS duizenden bedrijven op basis van een melding uitgebreid ten koste van de natuur. De provincies hebben aangekondigd alle bedrijven zonder natuurvergunning alsnog een vergunning te willen geven op basis van salderen. De twee organisaties stellen dat dit onmogelijk is met de nieuwe stikstofwet.

 

Onder het Programma Aanpak Stikstof (PAS) hebben de provincies toegelaten dat tussen 1 juli 2015 en 29 mei 2019 ca. 3.600 bedrijven met een beperkte stikstoftoename vergunningvrij konden uitbreiden. Die bedrijven konden volstaan met een melding. Met de PAS uitspraak van de Raad van State van 29 mei 2019 staat vast dat die uitbreidingen wel vergunningplichtig zijn. Deze vergunningvrije uitbreidingen zijn daarmee in strijd met de Wet natuurbescherming.

 

Te weinig stikstofreductie en geen implementatieplan

De nieuwe Stikstofwet realiseert volgens MOB en Leefmilieu te weinig stikstofreductie. Het legaliseren van PAS-melders zonder een adequate Wet stikstofreductie en zonder een door de Kamers goedgekeurd implementatieplan vinden MOB en Leefmilieu niet acceptabel. MOB en Leefmilieu  vinden legalisatie van PAS-melders op basis van de huidige schimmige salderingsregels eveneens onjuist. De regels voor salderen zijn door provincies vastgelegd in de Richtlijn Intern en Extern Salderen. Met salderen wordt toegestaan dat een stikstofemissietoename op een bedrijfslocatie kan worden verrekend met een afname elders. Aan de saldering met stikstof kleven fundamentele bezwaren met het ernstige risico dat een oplossing onbetaalbaar en onbereikbaar wordt gemaakt. MOB en Leefmilieu eisen afschaffing van intern en extern salderen.

 

Vergunde maar nooit gerealiseerde emissies

Uit onderzoek van de WUR en Eenvandaag blijkt dat door de vergunde maar nooit gerealiseerde emissies de werkelijke emissies nog met tientallen procenten kunnen stijgen. Ook  noemen zij als fundamenteel bezwaar dat met deze vorm van salderen natuurschade tot verhandelbaar bedrijfskapitaal wordt gemaakt.

Mobilisation en Leefmilieu zijn bereid om constructief mee te denken over een goede oplossingen voor de PAS-melders.

 

Lees hier het persbericht van MOB en leefmilieu

 

Lees hier het handhavingsverzoek

 

Lees hier een nadere toelichting op Foodlog

 

 

Mei 2021. IVN Rijk van Nijmegen, Operatie Steenbreek Nijmegen en FLORON  roepen burgers op om bij tuincentra nadrukkelijke te vragen om gifvrij geteelde tuinplanten, bloembollen, bloemen en zaad.

 

Flyer koop gifvrije planten

Bij het kweken van tuinplanten, bloembollen en zaden worden veel pesticiden gebruikt. Veel planten die u in de winkel of het tuincentrum koopt, bevatten dan ook (resten van) pesticiden. Dus deze  planten en bloemen kunnen het bodemleven in uw tuin en de insecten die die planten en bloemen bezoeken juist vergiftigen, in plaats van deze te stimuleren.

 

Sinds een aantal jaar probeert de Tuinbranche Nederland, samen met Centrum voor Landbouw en Milieu en  Stichting Natuur & Milieu het gebruik van pesticiden op tuinplanten terug te dringen. Om te meten of dit lukt meet Natuur & Milieu jaarlijks de hoeveelheid pesticiden op planten in tuincentra, maar deze meetrapporten zijn helaas niet openbaar. Wel is er een populaire samenvatting waarin gesteld wordt dat er al veel vooruitgang is geboekt, maar zonder de onderliggende meetrapporten valt dat niet te controleren en lijkt er nog een weg te gaan naar een gifvrij aanbod.

 

De echte druk om die ontwikkeling te versnellen kan van de consument komen. In dit kader past de actie van IVN Rijk van Nijmegen, Operatie Steenbreek Nijmegen en FLORON om burgers op te roepen om bij tuincentra nadrukkelijk te vragen om gifvrij geteelde tuinplanten, bloembollen, bloemen en zaad. Als de vraag naar  gifplanten afneemt  zijn telers wel gedwongen om te zoeken naar (nog meer) alternatieven voor pesticiden.

 

Lees hier de ambitie van de Tuinbranche Nederland

 

Bekijk de resultaten van de meting 2020 door Natuur & Milieu

 

Lees ook de volgende onderzoeken van Greenpeace naar gifplanten in tuincentra (2014):


- Gifplanten in het tuincentrum


- Bloemen die bijen doden: verboden en giftige middelen in de Nederlandse sierteelt

 

.

Stapel boomstammen 23 April 2021. Leefmilieu heeft samen met mede-initiatiefnemers Comité Schone Lucht en Mobilisation for the Environment, met ruim 55 binnen- en buitenlandse natuurorganisaties en wetenschappers een brandbrief gestuurd aan de informateur Tjeenk Willink over de noodzaak van een subsidiestop voor biomassaverbranding. Onder hen 20 buitenlandse bosbeschermingsorganisaties uit onder meer de VS en de Baltische Staten. Deze organisaties zien met lede ogen aan hoe hun bossen verder worden gekapt vanwege de Nederlandse honger naar houtpellets. Ook Greenpeace tekent mee. De milieuorganisatie heeft afgelopen zomer aangegeven dat niet is aangetoond dat de bijstook van houtpellets in kolencentrales duurzaam is. Zogenoemde ‘strenge certificering’ is een wassen neus gebleken. Daarom eist ook Greenpeace stopzetting van de bijstook.

3.5 miljard euro subsidie écht duurzaam inzetten
De organisaties verzoeken de informateur ook reeds toegekende subsidies voor biomassacentrales die nog niet zijn gebouwd, in te trekken. Biomassacentrales kunnen voor reeds gemaakte voorbereidingskosten financieel worden gecompenseerd, zoals de SER reeds al aangaf, afgelopen zomer. De vrijkomende subsidies kunnen dan vervolgens worden ingezet voor energiebesparing van woningen door isolatie en realisatie van écht duurzame energie, zoals zon, wind, bodemwarmte, aquathermie. Volgens berekeningen gaat het om ruim € 3.5 miljard euro.


Lees hier brandbrief aan de informateur

 

.

cover_onderzoek ecologisch noodzakelijke reductiedoelstellingApril 2021. Het rapport 'Stikstof en natuurherstel' biedt voor het eerst een inventarisatie van de ernst van de bestaande stikstofschade. De commissie Remkes miste nog de ecologisch-wetenschappelijke kennis over de ernst van de stikstofschade. Wel was duidelijk dat de natuurwaarden onder de kritische depositiewaarden moeten worden gebracht. Maar de ernst van de bestaande natuurschade als gevolg van de in afgelopen decennia opgehoopte stikstof in de bodem was nog onvoldoende in beeld.

 

In het rapport 'Stikstof en natuurherstel' stellen wetenschappers nu vast dat stikstofgevoelige natuur zich in slechte staat bevindt doordat ze tientallen jaren is blootgesteld aan een overmaat aan stikstof. Het rapport biedt inzicht in het mechanisme van de effecten van de jarenlange hoge stikstofdepositie op de natuur. We zitten inmiddels in de laatste fase van deze effecten, die zich kenmerkt door ernstige bodemverzuring, verhoogde nitraatuitspoeling naar grondwater en biodiversiteitsverlies op grote schaal. Nog maar een kwart van de  81(volgens habitatrichtlijn) te beschermen plant- en diersoorten is in gunstige staat van instandhouding. 90% van de habitattypen verkeerd in matige tot zeer ongunstige staat van instandhouding, in een aantal habitattypen is natuurlijk herstel zonder ingrijpende maatregelen zelfs niet meer mogelijk.

 

Zonder aanzienlijke verlaging van de stikstofdepositie, zodat deze onder de kritische depostiewaarden komt, gaat dit proces onverminderd door. Om verdere natuurschade en verlies van biodiversiteit te beperken is een emissiereductie van 70% nodig. Dit zou zo snel mogelijk behaald moeten worden, maar uiterlijk in 2035. Dat is meer en sneller dan nu in de stikstofwet is vastgelegd.

 

Daarnaast  gaat het rapport in op de vraag wat realistisch kan worden verwacht van natuurherstelmaatregelen, waarvoor de regering miljarden Euro's heeft gereserveerd. Het rapport is hierover duidelijk: natuurherstelmaatregelen zijn pas zinvol, als ook de stikstofuitstoot tot een veilig niveau is teruggebracht. Aan natuurherstel werken terwijl we gelijktijdig schade aan de natuur blijven toebrengen, is nutteloos, met name bij de droge zandgronden. Zonder een ambitieuze emissiereductie moeten we ermee rekening houden dat een groot deel van die miljarden Euro's voor natuurherstel weggegooid geld zal zijn.

 

Lees hier het rapport

 

Lees hier het persbericht

 

Lees hier meer achtergrond informatie

 

.

April 2021. Longfonds en Long Alliantie Nederland lanceren een manifest voor gezonde lucht. Zij doen dit samen met een brede coalitie van longartsen, huisartsen, verpleegkundigen, milieugezondheidsdeskundigen, wetenschappers, politieke partijen en tal van organisaties die zich bezighouden met milieu en gezondheid, waaronder Leefmilieu.logo Longalliantie en Longfonds

 

Het manifest roept op tot het aanstellen van een speciale gezant voor gezonde lucht. Opdracht voor deze gezant: Verbind de noodzaak van het realiseren van gezonde lucht met de opgaven voor bijvoorbeeld klimaatverandering, energietransitie en de stikstofproblematiek en voorkom gezondheidsschade door luchtvervuiling. Een nieuwe impuls voor verbetering luchtkwaliteit is namelijk hard nodig!

 

Wij allemaal en zeker kinderen hebben recht op gezonde lucht. Vieze lucht maakt ziek, jaarlijks overlijden minimaal 12.000 mensen vroegtijdig door fijnstof of stikstofdioxide en kinderen lopen zelfs in de baarmoeder al gezondheidsschade op door luchtvervuiling.

 

Lees het manifest op: https://www.longfonds.nl/geef-kinderen-gezonde-lucht

En teken mee als burger of organisatie.

 

.

Logo De RechtspraakMaart 2021. Iedereen die zich bezig houdt met vergunningen weet het: je moet een zienswijze ingediend hebben, wil je later nog in beroep kunnen gaan. Regelmatig leidde dat tot frustraties als bijvoorbeeld de periode van zienwijzen indienen precies (bewust) in vakantieperiode was gevallen of als door andere oorzaken geen zienswijze was ingediend. Als bezorgde burger of milieuorganisatie had je dan het nakijken.

 

Na de uitspraak van het Europese Hof op 21 januari 2021 en recente uitspraken van de rechtbank Gelderland is deze situatie veranderd. In het geval van vergunningen met milieu-impact, die onder het verdrag van Aarhus vallen (RIE-bedrijven) hoeven belangenorganisaties en belanghebbende burgers niet eerst een zienswijze ingediend te hebben om in beroep te kunnen gaan. Het verdrag van Aarhus verbiedt een dergelijke belemmering in de rechtsgang en Nederland heeft dit dus 17 jaar lang ten onrechte gedaan!

 

Lees hier de uitspraak van het Europese hof

 

Lees hier een toelichting op de uitspraken van de rechtbank

 

.

Februari 2021. Een nieuwe meetmethode van het RIVM laat zien dat houtrook drie keer meer fijnstof bevat dan tot nu gedacht. Dat komt omdat tot nu toe alleen is gemeten aan de hete rook zoals die direct uit de schoorsteen komt. Maar als Condenseerbaar fijnstofdie rook afkoelt, dan condenseren de stoffen in die rook tot kleine druppeltjes, die als superfijn fijnstof in de lucht blijven zweven. Het gaat hierbij om "condenseerbaar fijnstof", deeltjes die zich vormen bij de afkoeling van verbrandingsgassen. Veelal zijn het teerachtige stofjes (PAK’s - Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen) in de categorie PM2.5.

 

Door de verdriedubbeling van de gemeten uitstoot van PM2.5 door houtkachels, stijgt het aandeel van houtkachels in de landelijke uitstoot van PM2.5, van ongeveer 10 % naar ongeveer 23%. Daarmee zijn de houtkachels dus goed voor bijna een kwart van de totale landelijk uitstoot van PM2.5. Waarschijnlijk is dit nog een flinke onderschatting, want registratie van uitstoot door houtrook betreft alleen de zogenoemde  ‘sfeerverwarming woning’. Dat betekent dat houtstook in ‘niet-woningen’ zoals woonschepen en  zomerhuisjes niet is meegenomen, ook zaken als vuurkorven, buitenhaarden en kampvuurtjes worden niet meegenomen in deze registratie. Ook gaat het RIVM er bij de berekeningen van uit dat er met kennis van zaken gestookt wordt (!) en dat er goed gedroogd hout wordt gebruikt (!).

 

Behalve dat houtrook dus 3 x meer fijnstof bevat dan gedacht, gaat het hierbij ook nog eens om grotere hoeveelheden condenseerbaar fijnstof, die op lage hoogte in woonwijken worden uitgestoten en die daarmee extra gezondheidsrisico’s  voor de bewoners in die wijken met zich meebrengen.

 

Lees hier meer over condenseerbaar fijnstof

 

.

Leefmilieu heeft samen met Comite Schone Lucht en Mobilisation for the Environment elf Nederlandse banken nadrukkelijk gevraagd  hun investeringen in biomassacentrales en kolencentrales die houtpellets verbranden onmiddellijk te stoppen. Hiertoe is een brandbrief gestuurd aan de CEO`s van de  ABN AMRO, Aegon, ASN Bank, ASR Nederland, Bank Nederlandse Gemeenten, Deutsche Bank Nederland, ING Groep, Nationale Nederlanden Investment, Rabobank Nederland, SNS Bank en Triodos Bank.

 

Leefmilieu vindt dat Nederlandse banken hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen en daarin een voorbeeldfunctie hebben. Als Nederland de klimaat- en biodiversiteitscrisis serieus neemt, dan moeten banken hier een serieuze en leidinggevende rol innemen en hun investeringsbeleid rigoureus omgooien.

Banken moeten hun investeringsbeleid richten op zowel energiebesparing als op opwekking van échte hernieuwbare energie zoals zon, wind, bodemwarmte en aquathermie. Niet op vormen die de klimaat- en biodiversiteitscrisis verergeren, zoals biomassaverbranding. Banken moeten dit in hun investeringsbeleid eenduidig aangeven.

 

Biomassavrij geld sparen en lenen
De drie milieuorganisaties hebben de banken ook gevraagd duidelijkheid te geven over  in welke kolencentrales met houtstook en biomassacentrales wordt geïnvesteerd. Daarnaast is de banken gevraagd of ze bereid zijn (indien zij in deze sector investeren) om per direct hun investeringen in de sector van de biomassaverbranding te beëindigen en af te zien van nieuwe investeringen. De drie milieuorganisaties zullen aan het grote publiek een overzicht geven bij welke bank zij biomassavrij kunnen sparen of met gerust hart een biomassavrije lening kunnen afsluiten.

 

Lees hier de brandbrief aan de banken.

 

Lees hier ons persbericht

 

    Logos Comite Schone Lucht - MOB - Leefmilieu

.