De vereniging Leefmilieu is een onafhankelijke milieuorganisatie die zich inzet voor een groen en gezond leefmilieu. Onze kenmerken zijn: grote milieudeskundigheid en samenwerking met bewonersgroepen in heel Nederland.


Op deze website informeren we je over onze activiteiten. Wil je op de hoogte blijven, abonneer je kosteloos op onze nieuwsbrief  of  word lid.
 

actueel (kop)

 

Onderwerpen:

Foto Hof van Justitie EU7 november 2018. Het Europese Hof in Luxemburg heeft vandaag het Nederlandse natuurvergunningenbeleid van tafel geveegd.

De uitspraak betekent dat duizenden natuurvergunningen voor bedrijfsuitbreidingen die sinds 2015 zijn verleend nooit hadden mogen worden afgegeven. Concreet gaat het om bedrijfsuitbreidingen van veehouderijen, diverse kolencentrales en biomassa-installaties. De Nederlandse natuur wordt aangetast door de veel te hoge concentraties stikstof en het huidige Nederlandse stilstofbeleid beschermt de natuur onvoldoende Deze juridische strijd is gewonnen door drie kleine milieuorganisaties, waaronder Leefmilieu.

 

Lees hier het persbericht

 

Lees hier de uitspraak van het Europese Hof

 

 

.

7 november 2018. In veel beschermde natuurgebieden  ΜΆ  Natura 2000-gebieden zoals de Veluwe – is een te hoge neerslag van stikstof. Dit betekent een aantasting van de natuur en verlies van soorten planten en dieren. Het Nederlandse beleid PAS (Programma Aanpak Stikstof) ging uit van een verwachte daling van deze stikstofdepositie. Op basis van die verwachting werden uitbreidingen van bedrijven en wegen alvast toegestaan. Het Europese Hof oordeelde op 7 november 2018 echter dat dit zo niet mag. Je kunt pas een grotere vervuiling toestaan als dat de natuur niet aantast en je daar ook zeker van bent. Het Europese Hof zegt daarover letterlijk: ‘‘Dat is echter slechts het geval wanneer na een grondige en volledige toetsing van de wetenschappelijke deugdelijkheid van die beoordeling kan worden gegarandeerd dat er wetenschappelijk gezien redelijkerwijs geen twijfel bestaat dat geen van de plannen of projecten schadelijke gevolgen heeft voor de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied, hetgeen door de nationale rechter moet worden nagegaan.’’

Verder werden in het Nederlandse beleid tot nu toe de gevolgen van het weiden van vee en het in de bodem brengen van meststoffen niet apart meegenomen bij de bepaling van de hoogte van de stikstofdepositie, er gold daarvoor een algemene uitzondering. Ook daar is het Europese Hof het niet mee eens, een dergelijk uitzondering mag niet. Ook voor het weiden en mesten geldt dat  ze alleen mogen als ze gegarandeerd is dat ze niet leiden tot te hoge stikstofdeposities.

De Afdeling Bestuursrechtsspraak van de Raad van State had het Europese Hof om advies gevraagd en moet nu concrete invulling geven aan deze uitspraak. De rechtbanken hebben op dit moment honderden zaken over dit onderwerp in behandeling. Zij houden die aan totdat de uitspraak van het Europese Hof door de Raad van State in een definitieve uitspraak is vertaald. Die definitieve uitspraak wordt voor begin 2019 verwacht.

 

Bekijk hier de uitspraak van het Europese Hof

 

Melkkoeien in de wei

 

.

November 2018. Ernstige hinder door laagfrequent geluid lijkt toe te nemen, dit concludeert het RIVM op basis van een inventarisatie van meldingen bij verschillende instanties. Het percentage ernstig gehinderden varieert van 2% tot 10 % van de bevolking (18+). Nauwkeuriger getallen zijn niet te geven, omdat er niet systematisch onderzoek gedaan wordt en het vraagstuk niet standaard in bestaande gezondheidsmonitoren is opgenomen. Het advies is om dit in de toekomst wel te gaan doen.

Verder is er zorg dat laagfrequent geluid in de toekomst (verder) zal toenemen, door:

  • Toename wegverkeer in combinatie met de geluidsisolerende maatregelen, waardoor juist het LFGmeer gehoord wordt.
  • Klimaatverandering en energietransitie, die zorgen voor een toename in mechanische ventilatiesystemen, warmtepompen en koelsystemen.

Teleurstellend is dat op basis van dit onderzoek, waaruit toch vooral een toename van de problematiek te lezen valt, er geen advies is om verder onderzoek te doen en landelijk beleid te formuleren. Wat ons betreft een gemiste kans!

 

U kunt het hele rapport lezen op: https://bit.ly/2QnLnbY

 

.

November 2018. Samen met meer dan 100 burgerorganisaties, pleit Leefmilieu voor een hervorming van de toelatingsprocedure voor pesticiden.

GevarensymboolOnafhankelijk wetenschappelijk onderzoek toont aan dat veel van de huidige bestrijdingsmiddelen ernstige risico's vormen voor de gezondheid van mens en milieu. Toch worden deze middelen door de Europese en Nederlandse overheid als "veilig" beoordeeld. De fabrikanten mogen zelf de veiligheid van deze producten bepalen. Dit doen ze achter gesloten deuren, waarbij ze zelf de testmethoden mogen ontwerpen. Het gevolg is dat er veel schadelijke pesticiden in gebruik zijn, die aantoonbaar niet veilig zijn.

 

Het burgerplatform "Citizens for science in Pesticide Regulation" heeft nu een Manifest opgesteld, waarin ze de Europese overheid oproepen om bij de toelating van pesticiden de gezondheid van mens en milieu voorop te stellen:

 

  • - Gebruik pesticiden alleen als laatste redmiddel, wanneer alle andere niet-chemische alternatieven zijn toegepast en niet werken.
  •  
  • - Onafhankelijkheid van tests. De veiligheidstests mogen meer niet door de pesticidenindustrie zelf worden uitgevoerd. Alle onderzoeksresultaten moeten bij de beoordeling meegenomen worden en niet meer alleen die door de industrie zijn geselecteerd.
  •  
  • - Alle uitslagen en gegevens van veiligheidstests moeten voor iedereen toegankelijk op internet gepubliceerd worden. Dit maakt het voor wetenschappers en andere organisaties mogelijk om het toelatingsproces en de effecten van het gebruik kritisch te volgen.
  •  

Lees het hele Manifest op: www.citizens4pesticidereform.eu

 

.

Het stoken van hout veroorzaakt veel overlast en schade aan de gezondheid. Iedereen die wel eens geprobeerd heeft de overlast aan te pakken merkt dan hoe moeilijk dat is. Je wilt geen ruzie met je buren maar ook kunnen slapen met een open raam. Bij gemeenten en GGD’s komen veel klachten binnen, maar ook zij hebben geen pasklare oplossingen. De Gezondheidsraad adviseert dan ook om het gebruik van houtkachels te ontmoedigen, maar het beleid om dat voor elkaar te krijgen is nog ver weg.


Op 21 september 2018 organiseerde Leefmilieu, met financiële ondersteuning van het voormalige Meldpunt Gezondheid en Milieu, samen met het Longfonds en stichting Houtrookvrij een bijeenkomst over houtrookoverlast. ’s Ochtends is eerst op een rijtje gezet wat de gezondheidsimpact is en dat houtstook zeker niet duurzaam is. Ook werd ingegaan op de aanpak van het probleem. ‘s Middags is in de workshops hierop dieper ingegaan.

 

Bekijk ook de presentaties:

 

- "Houtstoken is niet duurzaam" door Maarten Visschers (Gelderse Natuur en Milieufederatie)

 

- "Wat kun je zelf doen om het tij te keren?" door Stichting Houtrookvrij

 

- "Houtrook en gezondheid" door Longfonds

 

Lees ook onze berichten:

 

- "Overlastgevende stoker mag uit woning gezet worden"

 

- "Hoe kun je houtrookvrij in je gemeente op de kaart zetten?"

 

.

 

wood-chips-273837_1280Juli 2018. Houtige biomassa in de vorm van chips en shreds wordt gebruikt voor energieopwekking. Het heeft een duurzaam imago en wordt op dit moment gesubsidieerd. Als je alle huidige aanvragen voor subsidie afzet tegen de beschikbare houtige biomassa dan blijken er op korte termijn grote tekorten te ontstaan. De vraag naar verse houtige biomassa voor energie neemt in Nederland op korte termijn met 80% toe.

De onderzoekers van Probos, die alle getallen op een rijtje hebben gezet, verwachten een sterkte toename van de prijs van houtige biomassa. Biomassa die we nu naar Duitsland exporteren zal in Nederland gebruikt moeten worden en ook het haardhout dat nu in particuliere kachels wordt gestookt kan beter benut worden in energiecentrales.

Willen we echt meer houtige biomassa gaan gebruiken in de toekomst, dan zullen bossen moeten worden bemest om meer opbrengst te leveren en zal er 20.000 ha aan biomassaplantages moeten worden aangelegd. Kortom we kunnen aan zien komen dat de vraag het aanbod niet bij zal kunnen houden.

Kortom, stop met het verlenen van subsidie aan nieuwe projecten voor het gebruik van houtige biomassa, gebruik dat geld liever voor duurzamere initiatieven. Tom van der Lee, kamerlid van Groen Links heeft naar aanleiding van het rapport minister Wiebes een flink aantal vragen gesteld. 

 

Bekijk hier het onderzoek:  “Probos (2018) Beschikbaarheid van Nederlandse verse houtige biomassa in 2030 en 2050”

 

Bekijk hier de Tweede Kamervragen.

 

.

TitaniumdioxideJuli 2018. Het is wettelijk verplicht om op de etiketten voor voedingsmiddelen en enkele andere  consumentenproducten (bijvoorbeeld cosmetica) de aanwezigheid van een nano-ingrediënt te vermelden. Toch is deze etikettering lang niet altijd op orde, blijkt uit onderzoek in Frankrijk.

In 2017 onderzocht de Franse consumentenbond 20 consumentenproducten en in al deze producten zaten nanodeeltjes, maar de aanwezigheid ervan was maar op drie verpakkingen vermeld.

De Franse inspectie analyseerde 40 verschillende mascara- en eyelinerproducten en toonde in 33 producten nanodeeltjes aan. Ook hier liet de vermelding op het etiket te wensen over.

 

Zolang de etikettering van nanomaterialen in producten niet op orde is, blijft het voor de consument onmogelijk om een weloverwogen keuze te maken tussen producten met en zonder nanomaterialen. Het doel van de verplichte etikettering was nu juist om meer transparantie en keuzevrijheid te geven.

In Nederland is een dergelijk onderzoek naar nanomaterialen in consumentenproducten en cosmetica nog niet gedaan. Het RIVM beveelt dan ook aan om ook in Nederland regelmatig producten te onderzoeken op de aanwezigheid van nanomaterialen en de bijbehorende etikettering te controleren. Dat gebeurt nu nog niet en dat wordt dus tijd. 

 

Lees meer hierover op de website van het RIVM.

 

.

Vlaggen Europese HofOp 3 mei 2018 om 9:30 uur was het dan zover, Leefmilieu stond samen met MOB en Stichting Behoud de Peel voor de rechters van het Europese Hof. En we stonden daar niet zomaar: we waren er om aan te tonen dat het hele Nederlandse stikstofbeleid (PAS genaamd) niet kan en mag volgens de Europese Wet. Dat stikstofbeleid moet van tafel omdat het de natuur niet beschermd, terwijl dat natuurlijk wel zou moeten. Uiteraard was de Nederlandse landsadvocaat  het niet met ons eens, maar haar verhaal was niet erg sterk, ze kwam niet verder dan het beleid uitleggen. En ze maakte daarbij de onvergetelijke opmerking dat stikstofdeposities niet direct schakelijk zijn voor de natuur. Daarmee probeerde ze het hele probleem te bagatelliseren.

 

Nederland werd gesteund door de Deens landsadvocaat. Wij werden echter gesteund door de juristen van de Europese Commissie. Ook die vonden dat het Nederlandse stikstofbeleid niet kon volgens de Europese regels en ingaat tegen de recente uitspraken van Europese rechters. De steun van de Europese Commissie was natuurlijk voor ons een fantastische hulp tijdens de zitting. Vooral omdat de juristen van de Europese Commissie ook de meest ervaren zijn van alle partijen. Dat was duidelijk te merken. Ook kregen we hulp uit een andere onverwachte hoek. Bij zittingen van het Europese Hof die gaan over nieuwe rechtsvragen is er ook een advocaat-generaal, die een advies uitbrengt. Deze advocaat-generaal, mevrouw Kokott, vroeg aan de Nederlandse landsadvocaat of in Nederland de kritische depositiewaarden van stikstof worden overschreden. De landsadvocaat reageerde met een vaag verhaal, waarop de advocaat-generaal fijntjes concludeerde dat het antwoord dus “ja” moest zijn.

 

In het geheel genomen zien we de uitspraak met vertrouwen tegemoet. Helaas duurt dat nog wel even. Op 12 juli komt de advocaat-generaal met haar conclusie en daarna verwachten we de uitspraak van de rechters in het najaar. Op basis van die uitspraak kan de Raad van State in Nederland dan in 2019 vonnissen wijzen. Kortom het kost nog wat tijd, maar dan zal, volgens onze inschatting, het Nederlandse stikstofbeleid zo herzien worden dat het de natuur wel beschermd.

 

 

.

Het is al een langlopende kwestie waarover al jaren geen duidelijk beleid is, maar nu is er eindelijk een heldere oproep van de Gezondheidsraad in haar advies van 23 januari 2018: Zorg voor een beleid waarbij hooggevoelige groepen zo min mogelijk worden blootgesteld aan luchtverontreiniging.  Hooggevoelige groepen zijn kinderen, ouderen en mensen met Cover Advies gezondheidsraadluchtwegproblemen (vooral astmapatiënten). Gelet op de vergrijzing betreft dit dus een groeiend deel van de Nederlandse bevolking. De oproep van de Gezondheidsraad is duidelijk, net als haar suggesties. Deze suggesties zijn:

 

  • - Verhinder dat kinderdagverblijven, scholen of woonzorgcentra gebouwd worden
  •   langs drukke wegen en binnen bepaalde zones rond snelwegen.
  • - Houd bij de aanleg van wegen rekening met de aanwezigheid van gevoelige
  •   bestemmingen, kinderdagverblijven, scholen of woonzorgcentra.
  •  

Op deze manier kunnen de gezondheidsrisico’s voor hooggevoelige groepen worden beperkt.

 

Maar het is de vraag of je met dit advies in de hand kunt voorkomen dat er scholen en woonzorgcentra gebouwd worden rond drukke (snel)wegen. De ervaring leert namelijk dat plannenmakers heel vaak juist op die plaatsen een school of woonzorgcentrum voor ouderen willen bouwen. Waarom juist daar? Juist op die locaties is de grond nog beschikbaar en goedkoop, omdat die locatie voor woningbouw niet aantrekkelijk was.

 

Wij hebben geleerd van eerdere ervaringen: meerdere malen hebben we de bouw van een school langs een drukke weg proberen tegen te houden of we hebben geprobeerd te voorkomen dat een drukke weg langs een school gelegd werd. Wij hebben toen ervaren dat het argument over de gezondheid van de leerlingen geen juridische betekenis had. En nog veel erger, schoolbesturen bleken geen enkele belangstelling te hebben voor gezondheidskundige argumenten. Ook voor hen legden het financiële motief en de goede relatie met de plaatselijke overheid meer gewicht in de schaal. Wil dit advies van de Gezondheidsraad dus opgevolgd gaan worden dat moet het meer worden dan een suggestie, het moet een harde eis worden, zodat de economische motieven het niet meer kunnen winnen van de gezondheidskundige.

 

Lees hier het advies van de gezondheidsraad

 

Klik hier voor het advies en de achtergonddocumenten op de website Gezondheidsraad

 

.

Maart 2018. Vorig jaar heeft Leefmilieu samen met 56 groepen uit het hele land een brief gestuurd naar de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) en Landbouw (LNV). De brief riep op om het leefklimaat in de buurt van veehouderijen snel te verbeteren. Het antwoord van de ministeries is echter teleurstellend. Strengere regels zijn op korte termijn niet te verwachten. De oplossing wordt verschoven naar de “integrale aanpak van de verduurzaming van de veehouderij”. Hoe het er met deze integrale aanpak van de verduurzaming van de veehouderij voorstaat, melden de ministeries niet.

Ook wordt geen duidelijkheid gegeven over nieuwe regels voor geurhinder. Op het gebied van fijn stof is het antwoord wat concreter: ”Op dit moment wordt gewerkt aan het Nationaal Actieprogramma Luchtkwaliteit, dit actieprogramma zal eind 2018 aan de Tweede Kamer worden gezonden.”

Leefmilieu en de bewonersgroepen vinden het verder belangrijk dat mestverwerkingsinstallaties op voldoende afstand van woningen moeten worden geplaatst. Het ministerie wil de huidige adviesafstand (100 m) echter niet herzien. Dat betekent dat het ministerie niet uit wil gaan van het voorzorgprincipe. Op dit moment zijn namelijk de gevolgen van blootstelling aan mest en mestverwerking niet bekend. Dat zeggen wetenschappers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in hun recente rapport. Mest bevat ziekteverwekkers en stoffen die kunnen irriteren, maar de ministers kiezen er dus voor deze onzekerheid niet te vertalen in een voorzichtig beleid. Sterker nog, in de antwoordbrief wordt aangegeven dat mestverwerkers nodig zijn om de milieu- en klimaatdoelstellingen te halen.

Kortom een teleurstellend antwoord op onze knellende vragen: van beide ministeries is voor de problematiek van de leefbaarheid van burgers op dit moment niets te verwachten.  

 

Lees hier de antwoordbrief van de ministerieslogo max5odeur

 

Lees ook ons bericht over de brief van 56 burgergroepen:
Rijksoverheid moet ingrijpen in ontspoorde veehouderij

 

Lees meer over de brief van de 56 burgergroepen en het antwoord op:
http://www.max5odeur.nl/noodkreet-56-burgergroepen/

 

Lees hier het RIVM rapport: Verkenning van de microbiologische risico’s van mest voor de gezondheid.

 

.

April 2018. Het aantal meldingen dat bij Stichting Laagfrequent Geluid binnenkomt is in 2017 explosief gestegen. Lag het aantal in de jaren ervoor gemiddeld rond de 150 per jaar, in 2017 kwamen er maar liefst 650 nieuwe meldingen van LFg-hinder binnen. Toch lijkt dat nog slechts het topje van de ijsberg te zijn, getuige de vele verhalen en ervaringen van mensen.


Daarnaast zien we dat de problematiek zich sterk verdiept. Een groeiend deel van de melders geeft aan te maken te hebben met de ervaring van trillingen door het lichaam. Dit alles leidt tot grote gevolgen voor het lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk functioneren van de gehinderden. Steeds meer mensen geven aan het leven onder deze omstandigheden als ondraaglijk te ervaren.

 

Lees hier de Jaarrapportage 2017 van de Stichting voor Laagfrequent Geluid


Meer over de Stichting Laagfrequent Geluid op: https://www.laagfrequentgeluid.nl/

 

 

Ad Ragas

Op 16 maart 2018 presenteerde Ad Ragas van de Radboud Universiteit het onderzoeksproject SUSPECt. Bij dit onderzoek worden modellen ontwikkeld om te kunnen voorspellen hoeveel van de chemische stoffen die wij dagelijks gebruiken in het oppervlaktewater terechtkomen. Denk aan wasmiddelen, shampoo en medicijnresten. Startpunt is het gebruik van de stoffen, bijvoorbeeld de inkoop van medicijnen door het ziekenhuis. Vervolgens wordt nagegaan waar die stoffen terechtkomen en of ze worden afgebroken in de zuiveringsinstallatie. Bij het ontwikkelen van de modellen wordt natuurlijk wel gemeten, maar die metingen worden overbodig als blijkt dat de modellen goed voorspellen.
We gebruiken in het huishouden en in ziekenhuizen duizenden verschillende stoffen. Die kunnen natuurlijk niet allemaal worden gemeten. Door het gedrag van de stoffen te modelleren krijgen we al vroeg een signaal welke stoffen in het oppervlaktewater terechtkomen en daar problemen kunnen veroorzaken. Met deze informatie kunnen we vroegtijdig maatregelen nemen en eventuele probleemstoffen ook beter in de gaten houden.
Op de bijeenkomst op 16 maart in Nijmegen brachten de aanwezigen veel gebruikte cosmetica en schoonmaakproducten mee. Ter plekke zijn deze producten gefotografeerd en de foto’s zijn aan de onderzoekers toegestuurd. De onderzoekers gaan nu bekijken welke stoffen in deze producten zitten en of ze die stoffen in het onderzoek kunnen meenemen.

 

.

Februari 2018. Nederland wil van het gas af. Er zijn daarom op enkele plaatsen bewonersinitiatieven gestart om een andere warmtevoorziening voor de eigen woning te ontwikkelen. Het is natuurlijk toe te juichen dat bewoners zelf het heft in handen nemen bij de zoektocht naar een duurzame warmtevoorziening in hun eigen buurt. De vraag welke warmtebron duurzaam is blijkt veel lastiger te beantwoorden.

In Wageningen heeft de Benedenbuurt eerst onderzocht of een ondergrondse warmteopslag­systeem de oplossing was, maar dat bleek niet geschikt voor hoge temperaturen. Voor zo’n systeem moeten te veel ingrijpende maatregelen genomen worden om lage temperatuurverwarming in de bestaande woningen mogelijk te maken. Dat lukt niet in enkele jaren. Er wordt nu gedacht aan het gebruik van een warmte­pomp met hoge temperatuur (75 tot 80 graden), eventueel gevoed met restwarmte uit de papierindustrie in Renkum.

In de Nijmeegse wijk Wolfskuil ontwikkelde een groep bewoners het plan om, met een hout­gestookte warmteketel, tweehonderd woningen en vijf panden van de gemeente te verwarmen. Daarbij gaat het om het stoken van resthout uit de regio. De Nijmeegse gemeenteraad wijst echter een houtgestookte warmtevoorziening van de hand. In haar motie Nijmegen Duurzaam Warm van juni 2017 stelt de raad dat er te weinig resthout in de regio is en dat houtstook niet klimaatneutraal is. Bij het verbranden van hout komt zelfs meer CO2 vrij dan bij de verbranding van steen- en bruinkool. Als er nieuwe bomen geplant worden om de houtstook te compenseren dan duurt het 60 jaar voor de nieuwe aanplant de CO2 weer heeft vastgelegd (de zogenoemde CO2-schuld). Dit terwijl het bosareaal in Nederland en wereldwijd afneemt, en daarmee de CO2 vastlegging.
Vragen zijn er ook over de invloed van houtstook op de luchtkwaliteit in de buurt. Je moet je CV zeker niet vervangen door een houtkachel, daarvoor vervuilt een houtkachel de lucht teveel. Er is ook nog een economische reden om het niet te doen: vanwege de grote vraag wereldwijd is het de verwachting dat hout steeds duurder wordt.

Al met al lijkt het in sommige gevallen verleidelijk en gemakkelijk om met houtstook te beginnen, maar doe het niet. Het is geen duurzame oplossing en voor je het weet, verslechter je de luchtkwaliteit rond je eigen huis en in je eigen wijk.

 

Hier opgewekt

 

Voorbeelden van lokale duurzame initiatieven zijn te vinden op: https://www.hieropgewekt.nl/

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Cover Gezondheidswinst GRDe Gezondheidsraad gaat in haar advies “Gezondheidswinst door schonere lucht” van 23 januari 2018 (onder andere) dieper in op het probleem van de houtstook. Houtstook draagt volgens de Gezondheids­raad bij aan de hogere luchtvervuiling aan fijnstof en vooral roet. Denk daarbij aan lokale toename van vervuiling in dorpen en wijken waar veel houtkachels en openhaarden branden. Maar de luchtvervuiling is niet beperkt tot deze plaatsen. Het stoken van hout zorgt ook dat de hele fijnstofdeken die over Nederland hangt dikker wordt en dat treft iedereen.

 

De Gezondheidsraad doet meerdere suggesties om de luchtvervuiling door houtstook terug te dringen:

 

  • - zorg voor strengere emissie-eisen voor houtkachels,
  • - geef voorlichting over houtstook
  • - ontmoedig het gebruik van hout- en pelletkachels in woningen
  •  

Het staat niet zo letterlijk in het advies, maar volgens ons betekent het in ieder geval: stop direct met de subsidie op houtstook.

 

Link naar advies op website Gezondheidsraad: https://tinyurl.com/gezondheidswinst

 

.