De vereniging Leefmilieu is een onafhankelijke milieuorganisatie die zich inzet voor een groen en gezond leefmilieu. Onze kenmerken zijn: grote milieudeskundigheid en samenwerking met bewonersgroepen in heel Nederland.


Op deze website informeren we je over onze activiteiten. Wil je op de hoogte blijven, abonneer je kosteloos op onze nieuwsbrief  of  word lid.
 

actueel (kop)

 

Onderwerpen:

7 november 2018. In veel beschermde natuurgebieden  ̶  Natura 2000-gebieden zoals de Veluwe – is een te hoge neerslag van stikstof. Dit betekent een aantasting van de natuur en verlies van soorten planten en dieren. Het Nederlandse beleid PAS (Programma Aanpak Stikstof) ging uit van een verwachte daling van deze stikstofdepositie. Op basis van die verwachting werden uitbreidingen van bedrijven en wegen alvast toegestaan. Het Europese Hof oordeelde op 7 november 2018 echter dat dit zo niet mag. Je kunt pas een grotere vervuiling toestaan als dat de natuur niet aantast en je daar ook zeker van bent. Het Europese Hof zegt daarover letterlijk: ‘‘Dat is echter slechts het geval wanneer na een grondige en volledige toetsing van de wetenschappelijke deugdelijkheid van die beoordeling kan worden gegarandeerd dat er wetenschappelijk gezien redelijkerwijs geen twijfel bestaat dat geen van de plannen of projecten schadelijke gevolgen heeft voor de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied, hetgeen door de nationale rechter moet worden nagegaan.’’

 

Verder werden in het Nederlandse beleid tot nu toe de gevolgen van het weiden van vee en het in de bodem brengen van meststoffen niet apart meegenomen bij de bepaling van de hoogte van de stikstofdepositie, er gold daarvoor een algemene uitzondering. Ook daar is het Europese Hof het niet mee eens, een dergelijk uitzondering mag niet. Ook voor het weiden en mesten geldt dat  ze alleen mogen als ze gegarandeerd is dat ze niet leiden tot te hoge stikstofdeposities.

De Afdeling Bestuursrechtsspraak van de Raad van State had het Europese Hof om advies gevraagd en moet nu concrete invulling geven aan deze uitspraak. De rechtbanken hebben op dit moment honderden zaken over dit onderwerp in behandeling. Zij houden die aan totdat de uitspraak van het Europese Hof door de Raad van State in een definitieve uitspraak is vertaald. Die definitieve uitspraak wordt voor begin 2019 verwacht.

 

Bekijk hier de uitspraak van het Europese Hof

 

Melkkoeien in de wei

 

.

Foto Hof van Justitie EU7 november 2018. Het Europese Hof in Luxemburg heeft vandaag het Nederlandse natuurvergunningenbeleid van tafel geveegd.

De uitspraak betekent dat duizenden natuurvergunningen voor bedrijfsuitbreidingen die sinds 2015 zijn verleend nooit hadden mogen worden afgegeven. Concreet gaat het om bedrijfsuitbreidingen van veehouderijen, diverse kolencentrales en biomassa-installaties. De Nederlandse natuur wordt aangetast door de veel te hoge concentraties stikstof en het huidige Nederlandse stilstofbeleid beschermt de natuur onvoldoende Deze juridische strijd is gewonnen door drie kleine milieuorganisaties, waaronder Leefmilieu.

 

Lees hier het persbericht

 

Lees hier de uitspraak van het Europese Hof

 

 

.

Kaart PasOp 7 november 2018 komt de uitspraak van het Europese Hof over de PAS, het huidige Nederlandse stikstofbeleid. PAS is de afkorting van Programma Aanpak Stikstof. Leefmilieu heeft bij  de Europese rechters gepleit voor afschaffing van dit Nederlandse beleid.

 

Bijna alle belangrijke natuurgebieden, de zogenoemde Natura 2000 gebieden, hebben last van het teveel aan stikstof. Dit geldt voor 118 van de 160 Natura 2000-gebieden (zie kaart). De PAS subsidieert bijvoorbeeld plaggen: het verwijderen van de bovenste bodemlaag. Ze duiden dit aan als een herstelmaatregel omdat met de bovenste grondlaag ook veel stikstof wordt afgevoerd. Op die manier probeert het programma ruimte te maken voor uitbreiding van economische activiteiten zoals meer dieren op een bedrijf. De vraag is echter of de Europese rechters het daar mee eens zullen zijn. Het zou goed zijn als zij deze aanpak afwijzen, zodat in plaats daarvan de maatregelen direct bij de bron genomen worden. Dus minder beesten en overgaan op kringlooplandbouw, zodat achteraf herstel van de schade niet nodig is. Wat ook de uitslag van de uitspraak zal zijn, wij wachten die in spanning af, want 7 november wordt hoe dan ook voor alle Europese natuur een belangrijke datum.

 

 

Bron kaart:

https://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=pas&deel=0

 

 

.

Het stoken van hout veroorzaakt veel overlast en schade aan de gezondheid. Iedereen die wel eens geprobeerd heeft de overlast aan te pakken merkt dan hoe moeilijk dat is. Je wilt geen ruzie met je buren maar ook kunnen slapen met een open raam. Bij gemeenten en GGD’s komen veel klachten binnen, maar ook zij hebben geen pasklare oplossingen. De Gezondheidsraad adviseert dan ook om het gebruik van houtkachels te ontmoedigen, maar het beleid om dat voor elkaar te krijgen is nog ver weg.


Op 21 september 2018 organiseerde Leefmilieu, met financiële ondersteuning van het voormalige Meldpunt Gezondheid en Milieu, samen met het Longfonds en stichting Houtrookvrij een bijeenkomst over houtrookoverlast. ’s Ochtends is eerst op een rijtje gezet wat de gezondheidsimpact is en dat houtstook zeker niet duurzaam is. Ook werd ingegaan op de aanpak van het probleem. ‘s Middags is in de workshops hierop dieper ingegaan.

 

Bekijk ook de presentaties:

 

- "Houtstoken is niet duurzaam" door Maarten Visschers (Gelderse Natuur en Milieufederatie)

 

- "Wat kun je zelf doen om het tij te keren?" door Stichting Houtrookvrij

 

- "Houtrook en gezondheid" door Longfonds

 

Lees ook onze berichten:

 

- "Overlastgevende stoker mag uit woning gezet worden"

 

- "Hoe kun je houtrookvrij in je gemeente op de kaart zetten?"

 

.

 

wood-chips-273837_1280Juli 2018. Houtige biomassa in de vorm van chips en shreds wordt gebruikt voor energieopwekking. Het heeft een duurzaam imago en wordt op dit moment gesubsidieerd. Als je alle huidige aanvragen voor subsidie afzet tegen de beschikbare houtige biomassa dan blijken er op korte termijn grote tekorten te ontstaan. De vraag naar verse houtige biomassa voor energie neemt in Nederland op korte termijn met 80% toe.

De onderzoekers van Probos, die alle getallen op een rijtje hebben gezet, verwachten een sterkte toename van de prijs van houtige biomassa. Biomassa die we nu naar Duitsland exporteren zal in Nederland gebruikt moeten worden en ook het haardhout dat nu in particuliere kachels wordt gestookt kan beter benut worden in energiecentrales.

Willen we echt meer houtige biomassa gaan gebruiken in de toekomst, dan zullen bossen moeten worden bemest om meer opbrengst te leveren en zal er 20.000 ha aan biomassaplantages moeten worden aangelegd. Kortom we kunnen aan zien komen dat de vraag het aanbod niet bij zal kunnen houden.

Kortom, stop met het verlenen van subsidie aan nieuwe projecten voor het gebruik van houtige biomassa, gebruik dat geld liever voor duurzamere initiatieven. Tom van der Lee, kamerlid van Groen Links heeft naar aanleiding van het rapport minister Wiebes een flink aantal vragen gesteld. 

 

Bekijk hier het onderzoek:  “Probos (2018) Beschikbaarheid van Nederlandse verse houtige biomassa in 2030 en 2050”

 

Bekijk hier de Tweede Kamervragen.

 

.

26 juli 2018. De advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie heeft advies uitgebracht aan het Hof van Justitie over de PAS. Deze adviezen worden vaak overgenomen door het Hof.
De PAS is een mega-beleidsprogramma van de Nederlandse regering om te regelen dat nieuwe stallen en wegenbouw mogelijk zijn ondanks de hoge stikstofniveaus in Nederland. Het advies van de advocaat-generaal laat weinig overeind van de PAS, het verklaart dat de kern van de PAS in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn. De PAS stelt dat vergunningen voor natuurschade kunnen worden afgegeven omdat er gelijktijdig ook maatregelen worden genomen voor natuurherstel. De adviseur van het Europees Hof van Justitie noemt dit strijdig met de Habitatrichtlijn, omdat natuurherstelmaatregelen niet de oorzaak van de natuurschade aanpakken, maar enkel de gevolgen. Het beleid is dan dweilen met de kraan open. Daarnaast wordt de wankelmoedige aanpak van de emissies door het uitrijden van mest in strijd met de Habitatrichtlijn genoemd.  

Nederland is het meest veedichte land van Europa en dit veroorzaakt al decennia grote milieuproblemen. Volgens mr. Valentijn Wösten, die de rechtszaak voert namens Vereniging Leefmilieu en Mobilisation for the Environment, zal het onvermijdelijk worden dat de Nederlandse veestapel moet krimpen. Zoals het er nu naar uitziet zal blijken dat de Nederlandse Overheid opnieuw ernstig tekort schiet in haar zorgplicht voor een goed milieu- en natuurklimaat.   
Vereniging Leefmilieu en Mobilisation for the Environment hebben samen met Stichting Behoud de Peel het beroep ingesteld bij de Raad van State tegen de PAS, op basis waarvan de Raad van State aan het Europese Hof om een uitspraak heeft verzocht. De uiteindelijk uitspraak van het Europese Hof wordt in het najaar van 2018 verwacht.

 

Lees hier het advies van de advocaat-generaal

 

.

TitaniumdioxideJuli 2018. Het is wettelijk verplicht om op de etiketten voor voedingsmiddelen en enkele andere  consumentenproducten (bijvoorbeeld cosmetica) de aanwezigheid van een nano-ingrediënt te vermelden. Toch is deze etikettering lang niet altijd op orde, blijkt uit onderzoek in Frankrijk.

In 2017 onderzocht de Franse consumentenbond 20 consumentenproducten en in al deze producten zaten nanodeeltjes, maar de aanwezigheid ervan was maar op drie verpakkingen vermeld.

De Franse inspectie analyseerde 40 verschillende mascara- en eyelinerproducten en toonde in 33 producten nanodeeltjes aan. Ook hier liet de vermelding op het etiket te wensen over.

 

Zolang de etikettering van nanomaterialen in producten niet op orde is, blijft het voor de consument onmogelijk om een weloverwogen keuze te maken tussen producten met en zonder nanomaterialen. Het doel van de verplichte etikettering was nu juist om meer transparantie en keuzevrijheid te geven.

In Nederland is een dergelijk onderzoek naar nanomaterialen in consumentenproducten en cosmetica nog niet gedaan. Het RIVM beveelt dan ook aan om ook in Nederland regelmatig producten te onderzoeken op de aanwezigheid van nanomaterialen en de bijbehorende etikettering te controleren. Dat gebeurt nu nog niet en dat wordt dus tijd. 

 

Lees meer hierover op de website van het RIVM.

 

.

Vlaggen Europese HofOp 3 mei 2018 om 9:30 uur was het dan zover, Leefmilieu stond samen met MOB en Stichting Behoud de Peel voor de rechters van het Europese Hof. En we stonden daar niet zomaar: we waren er om aan te tonen dat het hele Nederlandse stikstofbeleid (PAS genaamd) niet kan en mag volgens de Europese Wet. Dat stikstofbeleid moet van tafel omdat het de natuur niet beschermd, terwijl dat natuurlijk wel zou moeten. Uiteraard was de Nederlandse landsadvocaat  het niet met ons eens, maar haar verhaal was niet erg sterk, ze kwam niet verder dan het beleid uitleggen. En ze maakte daarbij de onvergetelijke opmerking dat stikstofdeposities niet direct schakelijk zijn voor de natuur. Daarmee probeerde ze het hele probleem te bagatelliseren.

 

Nederland werd gesteund door de Deens landsadvocaat. Wij werden echter gesteund door de juristen van de Europese Commissie. Ook die vonden dat het Nederlandse stikstofbeleid niet kon volgens de Europese regels en ingaat tegen de recente uitspraken van Europese rechters. De steun van de Europese Commissie was natuurlijk voor ons een fantastische hulp tijdens de zitting. Vooral omdat de juristen van de Europese Commissie ook de meest ervaren zijn van alle partijen. Dat was duidelijk te merken. Ook kregen we hulp uit een andere onverwachte hoek. Bij zittingen van het Europese Hof die gaan over nieuwe rechtsvragen is er ook een advocaat-generaal, die een advies uitbrengt. Deze advocaat-generaal, mevrouw Kokott, vroeg aan de Nederlandse landsadvocaat of in Nederland de kritische depositiewaarden van stikstof worden overschreden. De landsadvocaat reageerde met een vaag verhaal, waarop de advocaat-generaal fijntjes concludeerde dat het antwoord dus “ja” moest zijn.

 

In het geheel genomen zien we de uitspraak met vertrouwen tegemoet. Helaas duurt dat nog wel even. Op 12 juli komt de advocaat-generaal met haar conclusie en daarna verwachten we de uitspraak van de rechters in het najaar. Op basis van die uitspraak kan de Raad van State in Nederland dan in 2019 vonnissen wijzen. Kortom het kost nog wat tijd, maar dan zal, volgens onze inschatting, het Nederlandse stikstofbeleid zo herzien worden dat het de natuur wel beschermd.

 

 

.

Het is al een langlopende kwestie waarover al jaren geen duidelijk beleid is, maar nu is er eindelijk een heldere oproep van de Gezondheidsraad in haar advies van 23 januari 2018: Zorg voor een beleid waarbij hooggevoelige groepen zo min mogelijk worden blootgesteld aan luchtverontreiniging.  Hooggevoelige groepen zijn kinderen, ouderen en mensen met Cover Advies gezondheidsraadluchtwegproblemen (vooral astmapatiënten). Gelet op de vergrijzing betreft dit dus een groeiend deel van de Nederlandse bevolking. De oproep van de Gezondheidsraad is duidelijk, net als haar suggesties. Deze suggesties zijn:

 

  • - Verhinder dat kinderdagverblijven, scholen of woonzorgcentra gebouwd worden
  •   langs drukke wegen en binnen bepaalde zones rond snelwegen.
  • - Houd bij de aanleg van wegen rekening met de aanwezigheid van gevoelige
  •   bestemmingen, kinderdagverblijven, scholen of woonzorgcentra.
  •  

Op deze manier kunnen de gezondheidsrisico’s voor hooggevoelige groepen worden beperkt.

 

Maar het is de vraag of je met dit advies in de hand kunt voorkomen dat er scholen en woonzorgcentra gebouwd worden rond drukke (snel)wegen. De ervaring leert namelijk dat plannenmakers heel vaak juist op die plaatsen een school of woonzorgcentrum voor ouderen willen bouwen. Waarom juist daar? Juist op die locaties is de grond nog beschikbaar en goedkoop, omdat die locatie voor woningbouw niet aantrekkelijk was.

 

Wij hebben geleerd van eerdere ervaringen: meerdere malen hebben we de bouw van een school langs een drukke weg proberen tegen te houden of we hebben geprobeerd te voorkomen dat een drukke weg langs een school gelegd werd. Wij hebben toen ervaren dat het argument over de gezondheid van de leerlingen geen juridische betekenis had. En nog veel erger, schoolbesturen bleken geen enkele belangstelling te hebben voor gezondheidskundige argumenten. Ook voor hen legden het financiële motief en de goede relatie met de plaatselijke overheid meer gewicht in de schaal. Wil dit advies van de Gezondheidsraad dus opgevolgd gaan worden dat moet het meer worden dan een suggestie, het moet een harde eis worden, zodat de economische motieven het niet meer kunnen winnen van de gezondheidskundige.

 

Lees hier het advies van de gezondheidsraad

 

Klik hier voor het advies en de achtergonddocumenten op de website Gezondheidsraad

 

.

Maart 2018. Vorig jaar heeft Leefmilieu samen met 56 groepen uit het hele land een brief gestuurd naar de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) en Landbouw (LNV). De brief riep op om het leefklimaat in de buurt van veehouderijen snel te verbeteren. Het antwoord van de ministeries is echter teleurstellend. Strengere regels zijn op korte termijn niet te verwachten. De oplossing wordt verschoven naar de “integrale aanpak van de verduurzaming van de veehouderij”. Hoe het er met deze integrale aanpak van de verduurzaming van de veehouderij voorstaat, melden de ministeries niet.

Ook wordt geen duidelijkheid gegeven over nieuwe regels voor geurhinder. Op het gebied van fijn stof is het antwoord wat concreter: ”Op dit moment wordt gewerkt aan het Nationaal Actieprogramma Luchtkwaliteit, dit actieprogramma zal eind 2018 aan de Tweede Kamer worden gezonden.”

Leefmilieu en de bewonersgroepen vinden het verder belangrijk dat mestverwerkingsinstallaties op voldoende afstand van woningen moeten worden geplaatst. Het ministerie wil de huidige adviesafstand (100 m) echter niet herzien. Dat betekent dat het ministerie niet uit wil gaan van het voorzorgprincipe. Op dit moment zijn namelijk de gevolgen van blootstelling aan mest en mestverwerking niet bekend. Dat zeggen wetenschappers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in hun recente rapport. Mest bevat ziekteverwekkers en stoffen die kunnen irriteren, maar de ministers kiezen er dus voor deze onzekerheid niet te vertalen in een voorzichtig beleid. Sterker nog, in de antwoordbrief wordt aangegeven dat mestverwerkers nodig zijn om de milieu- en klimaatdoelstellingen te halen.

Kortom een teleurstellend antwoord op onze knellende vragen: van beide ministeries is voor de problematiek van de leefbaarheid van burgers op dit moment niets te verwachten.  

 

Lees hier de antwoordbrief van de ministerieslogo max5odeur

 

Lees ook ons bericht over de brief van 56 burgergroepen:
Rijksoverheid moet ingrijpen in ontspoorde veehouderij

 

Lees meer over de brief van de 56 burgergroepen en het antwoord op:
http://www.max5odeur.nl/noodkreet-56-burgergroepen/

 

Lees hier het RIVM rapport: Verkenning van de microbiologische risico’s van mest voor de gezondheid.

 

.

April 2018. Het aantal meldingen dat bij Stichting Laagfrequent Geluid binnenkomt is in 2017 explosief gestegen. Lag het aantal in de jaren ervoor gemiddeld rond de 150 per jaar, in 2017 kwamen er maar liefst 650 nieuwe meldingen van LFg-hinder binnen. Toch lijkt dat nog slechts het topje van de ijsberg te zijn, getuige de vele verhalen en ervaringen van mensen.


Daarnaast zien we dat de problematiek zich sterk verdiept. Een groeiend deel van de melders geeft aan te maken te hebben met de ervaring van trillingen door het lichaam. Dit alles leidt tot grote gevolgen voor het lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk functioneren van de gehinderden. Steeds meer mensen geven aan het leven onder deze omstandigheden als ondraaglijk te ervaren.

 

Lees hier de Jaarrapportage 2017 van de Stichting voor Laagfrequent Geluid


Meer over de Stichting Laagfrequent Geluid op: https://www.laagfrequentgeluid.nl/

 

 

Ad Ragas

Op 16 maart 2018 presenteerde Ad Ragas van de Radboud Universiteit het onderzoeksproject SUSPECt. Bij dit onderzoek worden modellen ontwikkeld om te kunnen voorspellen hoeveel van de chemische stoffen die wij dagelijks gebruiken in het oppervlaktewater terechtkomen. Denk aan wasmiddelen, shampoo en medicijnresten. Startpunt is het gebruik van de stoffen, bijvoorbeeld de inkoop van medicijnen door het ziekenhuis. Vervolgens wordt nagegaan waar die stoffen terechtkomen en of ze worden afgebroken in de zuiveringsinstallatie. Bij het ontwikkelen van de modellen wordt natuurlijk wel gemeten, maar die metingen worden overbodig als blijkt dat de modellen goed voorspellen.
We gebruiken in het huishouden en in ziekenhuizen duizenden verschillende stoffen. Die kunnen natuurlijk niet allemaal worden gemeten. Door het gedrag van de stoffen te modelleren krijgen we al vroeg een signaal welke stoffen in het oppervlaktewater terechtkomen en daar problemen kunnen veroorzaken. Met deze informatie kunnen we vroegtijdig maatregelen nemen en eventuele probleemstoffen ook beter in de gaten houden.
Op de bijeenkomst op 16 maart in Nijmegen brachten de aanwezigen veel gebruikte cosmetica en schoonmaakproducten mee. Ter plekke zijn deze producten gefotografeerd en de foto’s zijn aan de onderzoekers toegestuurd. De onderzoekers gaan nu bekijken welke stoffen in deze producten zitten en of ze die stoffen in het onderzoek kunnen meenemen.

 

.

Cover Gezondheidswinst GRDe Gezondheidsraad gaat in haar advies “Gezondheidswinst door schonere lucht” van 23 januari 2018 (onder andere) dieper in op het probleem van de houtstook. Houtstook draagt volgens de Gezondheids­raad bij aan de hogere luchtvervuiling aan fijnstof en vooral roet. Denk daarbij aan lokale toename van vervuiling in dorpen en wijken waar veel houtkachels en openhaarden branden. Maar de luchtvervuiling is niet beperkt tot deze plaatsen. Het stoken van hout zorgt ook dat de hele fijnstofdeken die over Nederland hangt dikker wordt en dat treft iedereen.

 

De Gezondheidsraad doet meerdere suggesties om de luchtvervuiling door houtstook terug te dringen:

 

  • - zorg voor strengere emissie-eisen voor houtkachels,
  • - geef voorlichting over houtstook
  • - ontmoedig het gebruik van hout- en pelletkachels in woningen
  •  

Het staat niet zo letterlijk in het advies, maar volgens ons betekent het in ieder geval: stop direct met de subsidie op houtstook.

 

Link naar advies op website Gezondheidsraad: https://tinyurl.com/gezondheidswinst

 

.

Februari 2018. Nederland wil van het gas af. Er zijn daarom op enkele plaatsen bewonersinitiatieven gestart om een andere warmtevoorziening voor de eigen woning te ontwikkelen. Het is natuurlijk toe te juichen dat bewoners zelf het heft in handen nemen bij de zoektocht naar een duurzame warmtevoorziening in hun eigen buurt. De vraag welke warmtebron duurzaam is blijkt veel lastiger te beantwoorden.

In Wageningen heeft de Benedenbuurt eerst onderzocht of een ondergrondse warmteopslag­systeem de oplossing was, maar dat bleek niet geschikt voor hoge temperaturen. Voor zo’n systeem moeten te veel ingrijpende maatregelen genomen worden om lage temperatuurverwarming in de bestaande woningen mogelijk te maken. Dat lukt niet in enkele jaren. Er wordt nu gedacht aan het gebruik van een warmte­pomp met hoge temperatuur (75 tot 80 graden), eventueel gevoed met restwarmte uit de papierindustrie in Renkum.

In de Nijmeegse wijk Wolfskuil ontwikkelde een groep bewoners het plan om, met een hout­gestookte warmteketel, tweehonderd woningen en vijf panden van de gemeente te verwarmen. Daarbij gaat het om het stoken van resthout uit de regio. De Nijmeegse gemeenteraad wijst echter een houtgestookte warmtevoorziening van de hand. In haar motie Nijmegen Duurzaam Warm van juni 2017 stelt de raad dat er te weinig resthout in de regio is en dat houtstook niet klimaatneutraal is. Bij het verbranden van hout komt zelfs meer CO2 vrij dan bij de verbranding van steen- en bruinkool. Als er nieuwe bomen geplant worden om de houtstook te compenseren dan duurt het 60 jaar voor de nieuwe aanplant de CO2 weer heeft vastgelegd (de zogenoemde CO2-schuld). Dit terwijl het bosareaal in Nederland en wereldwijd afneemt, en daarmee de CO2 vastlegging.
Vragen zijn er ook over de invloed van houtstook op de luchtkwaliteit in de buurt. Je moet je CV zeker niet vervangen door een houtkachel, daarvoor vervuilt een houtkachel de lucht teveel. Er is ook nog een economische reden om het niet te doen: vanwege de grote vraag wereldwijd is het de verwachting dat hout steeds duurder wordt.

Al met al lijkt het in sommige gevallen verleidelijk en gemakkelijk om met houtstook te beginnen, maar doe het niet. Het is geen duurzame oplossing en voor je het weet, verslechter je de luchtkwaliteit rond je eigen huis en in je eigen wijk.

 

Hier opgewekt

 

Voorbeelden van lokale duurzame initiatieven zijn te vinden op: https://www.hieropgewekt.nl/

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Logo DeurneDecember 2017. Onze jurist, Valentijn Wösten, had op verzoek van Leefmilieu en MOB in februari 2017 de gemeente Deurne gevraagd om de Plannen van Aanpak van bedrijven die een beroep doen op de Stoppersregeling. De Stopperregeling maakt het mogelijk tot uiterlijk 2020 door te gaan met de bedrijfsvoering, en daarna te stoppen. In de tussentijd hoeft het bedrijf dan niet te voldoen aan alle milieueisen voor emissiearme stallen. Voor de boer heeft dat als voordeel dat hij in de laatste jaren van zijn bedrijf minder hoeft te investeren, maar hij moet in het Plan van Aanpak wel duidelijk maken wat hij in de in de tussentijd wel gaat doen. Om na te kunnen gaan of deze Plannen van Aanpak iets voorstellen horen ze openbaar te zijn. Maar B&W stelde, heel merk­waardig, dat de stukken wel bestaan, maar ‘niet voorhanden zijn’. Een rare zaak, omdat het zeker was dat er bedrijven waren die gebruik hadden gemaakt van de Stoppersregeling. Maar het kan nog vreemder. Ook de bezwarencommissie van de gemeente Deurne was het met B&W eens. Leefmilieu moest dus samen met MOB naar de rechter om de gemeente Deurne te dwingen om de informatie openbaar te maken. Op 14 november 2017 kwam de uitspraak: onze jurist had helemaal gelijk. De stukken moeten openbaar gemaakt worden. Uiteindelijk heeft de gemeente Deurne dus alleen gezorgd voor een grote vertraging, maar misschien was dat ook wel de bedoeling.

Gelukkig zijn er ook gemeenten die wel gewoon de stukken sturen als erom gevraagd wordt. Zo reageerde de gemeente Horst aan de Maas wel direct met het sturen van de stukken van de stoppers in haar gemeente. Daar kennen ze hun wettelijke taken dus wel.

 

Lees hier de uitspraak van de rechter

 

.

Mest kruiwagenNovember 2017. De Nederlandse veehouderijsector produceerde in 2015 ruim 76 miljoen ton mest. Per gram bevat mest miljoenen tot honderden miljoenen bacteriën, met daarbij nog virussen en parasieten. Van de risico’s van die virussen en parasieten is bijna niets bekend. Onderzoek concentreerde zich tot nu toe vooral op de ziekmakende bacteriën. Gelukkig zijn de meeste van die miljoenen bacteriën in mest niet ziekmakend, maar sommige zijn wel echt riskant en enkele daarvan zijn nu nader onderzocht. Het RIVM heeft gekeken wat er in de huidige wetenschap bekend is over de risico’s en dat blijkt niet veel te zijn. Slechts enkele bacteriën zijn ooit onderzocht en er zijn vrijwel geen studies die de risico’s kwantificeren. Dus eigenlijk weten we niets over de omvang van de risico’s. We weten een klein beetje over de risico’s van een keer zwemmen in vervuild water en dat risico op een infectie wordt geschat op 1% tot 10%. Er zijn nog geen onderzoeken gedaan in landen als Nederland, waar mensen en vee dicht op elkaar wonen. Kortom, het is hoog tijd voor een stevig Nederlands onderzoek naar de risico’s bij het uitrijden van mest, het wonen in de buurt van luchtwassers en mestverwerkers. We komen er anders, net als bij de Q-koorts, wel in de praktijk achter, maar dan is het natuurlijk te laat.

 

Lees voor meer informatie het hele RIVM rapport: Verkenning van de microbiologische risico’s van mest voor de gezondheid.

 

.

29 september 2017. Laagfrequent geluid (LFG) ontregelt het leven van veel Nederlanders en veroorzaakt aanzienlijke gezondheidsschade. De bronnen van laagfrequent geluid zijn lastig te meten en soms blijft het helemaal onduidelijk waardoor de overlast veroorzaakt wordt. De afgelopen jaren heeft de vereniging Leefmilieu de meldingen van LFG in kaart gebracht, en meegewerkt aan initiatieven om laagfrequent geluid te meten. Ook is samengewerkt met anderen zoals de Stichting Laagfrequent Geluid en het RIVM. Het probleem is beslist nog niet opgelost, maar er zijn wel stappen gezet. Op 29 september hebben we in een publieksbijeenkomst in Amersfoort de stand van zaken op een rijtje gezetten en in kleinere groepen met elkaar doorgepraat over mogelijke vervolgstappen.

 

Aan de orde kwam onder meer hoe een meting van laagfrequent geluid in zijn werk gaat en wat de mogelijkheden zijn om zelf te meten. De richtlijn van de GGD over LFG is toegelicht we zijn ingegaan op de in kaart gebrachte meldingen. Veel mensen die geconfronteerd zijn met de overlast van laagfrequent geluid leggen een hele weg af in de aanpak van hun probleem. Mede met de inbreng van deze ervaringsdeskundigen is besproken hoe we samen het beste verder kunnen. Deze bijeenkomst is mede mogelijk gemaakt door de financiële ondersteuning van het voormalige Meldpunt Gezondheid en Milieu.

 

Bekijk hieronder de reeds beschikbare presentaties:
- Lies Jonkman (Stichting Laagfrequent Geluid): Meldingen van LFg en LFg+
- Annelike Dusseldorf (RIVM): Richtlijn ‘het horen van een bromtoon’
- Jan van Muijlwijk (Omgevingsdienst Groningen): Op zoek naar de bron van de brom

 

LFG bijeenkomst Amersfoort

 

 

Alroy Nanlohy: Uitzicht op groenLeefmilieu werd in mei 2017 gevraagd om inbreng te leveren op het toekomstige groen beleid van de gemeente Nijmegen. De aanpak van de bijeenkomst daarvan was anders dan anders. Alle deelnemers hadden huiswerk gekregen: ze moesten een pitch houden. De opgave was om in 3 minuten één belangrijk punt voor het voetlicht te brengen en dat kort en krachtig te beargumenteren. Vervolgens werden dan in kleine groepen de voorstellen besproken. Je zou verwachten dat iedereen vervolgens alleen zijn eigen punt verder ging verdedigen, maar dat viel mee. De mensen die met groen bezig zijn bleken allemaal een brede blik te hebben.

 

Vanuit Leefmilieu brachten we, met meerdere deelnemers, drie punten in:

  • - Stimuleer particulieren en instellingen het goede voorbeeld van de gemeente te
       volgen en ook geen onkruid bestrijdingsmiddelen meer te gebruiken;
  • - Maak beleid voor de loslopende katten die grote schade toebrengen aan de vogelstand;
  • - Zorg voor uitzicht op groen.
  •  

Hoe voor de hand liggend dit laatste punt ook lijkt, bij de ontwikkeling van plannen voor groen wordt het uitzicht op groen meestal niet meegenomen. Uit onderzoek uit 2010 dat de vereniging Leefmilieu heeft gedaan aan de hand van dagboekjes, werd het uitzicht op groen als het belangrijkste punt genoemd. En niet alleen voor de mensen die niet gemakkelijk naar buiten kunnen. Iedereen vindt uitzicht op groen fijn. Een citaat uit het onderzoek: “Een boom voor het huis brengt vogels en jaargetijden dichterbij”. Of het nu vanuit een raam is of vanaf een bankje in een park: het uitzicht op bomen en planten maakt blij. Zaak is bij de ontwikkeling van groen dus wat verder te kijken dan de plattegrond en de beplanting, maar ook na te gaan wie uitzicht hebben of gaan krijgen op het groen.

 

Klik hier voor het boekje Groen maakt het leven mooier

 

.

Ewald KorevaarDe milieuwetgeving in Nederland is flink in beweging. Moesten er enkele jaren geleden milieuvergunningen op maat gemaakt worden voor bedrijven, op dit moment vallen de meeste bedrijven geheel of gedeeltelijk onder het Activiteitenbesluit. Dat betekent minder maatwerk, maar meer algemene regels. Niet altijd is dat een verbetering voor de omgeving. In ieder geval roept het vragen op zoals: stel dat een bedrijf het beter wil doen dan de algemene eisen in het Activiteitenbesluit, kan dat? Heb ik als omwonende nog wel dezelfde mogelijkheden om bezwaar te maken als het om algemene regels gaat? Wordt er wel voldoende rekening gehouden met de opstapeling van milieubelasting in de omgeving. Waar kan ik vinden aan welke eisen het bedrijf waar ik bij in de buurt woon, moet voldoen?

Ewald Korevaar van EWMilieu-advies uit Utrecht gaf op 2 juni 2017 een inleiding in het Activiteitenbesluit. Ewald Korevaar is een ervaren adviseur van milieu- en bewonersgroepen. Bij de bijeenkomst ging Ewald ook in op vragen van deelnemers.

 

Bekijk hier de presentatie van Ewald Korevaar

 

.

 

Citaten over LFGApril 2017. Uit de meldingen van 2016 blijkt dat voor veel mensen de milieuoverlast doordringt tot in het huis wat vermijden ervan vrijwel onmogelijk maakt. Relaties en gezinnen komen onder grote spanning te staan als gevolg van de gezondheidsklachten en de uitzichtloosheid. Laag frequent geluid, elektromagnetische straling en luchtvervuiling (75% door houtstook) zijn de meest genoemde soorten overlast die hiervan de oorzaak zijn.
Bij pogingen om de milieuoverlast op te sporen en/of terug te dringen stuiten de melders vaak op onbegrip, blijkt gedegen meting van de overlast moeilijk te krijgen en ontbreekt het aan wet- en regelgeving om bronnen aan te pakken. Elke melding is een roep om hulp voor de persoonlijke situatie, omdat mensen werkelijk niet meer weten wat ze nog kunnen ondernemen. Erkenning van de problemen, goede meetmethoden voor persoonlijke situaties en wet- en regelgeving is hard nodig.
Per januari 2017 zijn we gestopt met de registratie van de klachten. Inmiddels zijn er verscheidene meldpunten waar klachten over specifieke milieuoverlast gemeld kunnen worden. En we willen onze capaciteit inzetten om de hierboven geschetste doelen (erkenning, kunnen meten, wet- en regelgeving) te bereiken.

 

Bekijk hier de Rapportage gezondheidsklachten door milieu 2016

 

 

.

Op veel plaatsen in Nederland wordt hout ingezet als brandstof voor de opwekking van elektriciteit en warmte. Maar de Tweede Kamer vindt dat de subsidie voor grootschalige bijstook van hout in kolencentrales moet worden stopgezet. Volgens de Tweede Kamer moet deze subsidie ingezet worden voor échte vormen van duurzame energie, zoals zon, windenergie en aardwarmte. De KNAW (Koninklijke Academie voor Wetenschappen) stelt dat de Nederlandse overheid de subsidie op houtstook moet staken. Houtstook levert geen klimaatwinst, integendeel. Pas na de kap en verbranding van hout worden bomen weer aangeplant (als deze al voldoende worden aangeplant). Het terugvangen van CO2 vindt dan pas over 25 tot 100 jaar later plaats. Zo wordt een zgn. koolstofschuld opgebouwd: de CO2 wordt eerst in de lucht gebracht en pas veel later vastgelegd. In plaats van nu hout te stoken moeten we eerst heel veel hout aanplanten en kunnen we over tientallen jaren, met beleid, het hout gaan kappen.

Om aan de doelstelling van het Nederlandse Energieakkoord in 2020 te voldoen is ca. 10 miljoen ton energiehout per jaar nodig. 90% van het energiehout dient geïmporteerd te worden. Dé voorraadschuur van energiehout (het zuid oosten van de VS) levert jaarlijks 20 tot 30 miljoen ton energiepellets. Enkele kleine landen (zoals Nederland) zouden daarmee in hun vraag (tot 2020) kunnen voorzien. Er is dus mondiaal te weinig hout om aan de brandstofvraag te voorzien. De druk om buiten deze bossen hout te kappen wordt daarmee groter. Hierdoor lopen ook oerbossen het risico  om gekapt te worden en omgezet te worden in houtakkers. Dat kan de bedoeling van de Nederlandse subsidie toch niet zijn.

In sommige situaties, zoals bij de biomassa centrale in Nijmegen is door Engie afgesproken dat alleen duurzaam gewonnen hout uit de regio (een straal van 100 km) gebruikt zal worden. Ook een Utrechtse initiatief gaat daarvan uit. De vraag is of er wel voldoende hout in Nederland beschikbaar is. En wat betekent het winnen van dit hout voor de biodiversiteit in onze bossen? Maarten Visschers van de Gelderse Natuur en Milieufederatie (GNMF) ging op 17 maart 2017 in op deze en andere vragen.

 

Klik hier om de presentatie van Maarten Visschers te bekijken

 

.

15 juli 2015. Leefmilieu en MOB hebben in Utrecht tegen talloze uitbreidingen van de intensieve veehouderij bezwaar aangetekend vanwege de manier waarop de Natuurbeschermingswetvergunningen zijn verleend. De provincie Utrecht vond dat alle stikstoftoenames onder de grens van 0,051 mol N/ha/jr zonder beperking vergund konden worden. Dat werd door Leefmilieu en MOB met kracht weersproken, omdat daarmee het merendeel van de deposities zijn gemoeid. Deze redenatie van de provincie is nu van tafel met deze gewonnen beroepszaken bij de Raad van State. De stikstoftoenames moeten, ook volgens de Raad van State, in alle gevallen getoetst worden op hun effecten voor de natuur. De provincie Utrecht krijgt 6 maanden de tijd om wel een juist besluit te nemen.

Alleen als er een zitting is geweest publiceert de Raad van State de uitspraak. In alle overige gelijkluidende gevallen is er geen zitting en wordt er alleen een brief gestuurd, waarin naar de eerdere uitspraak wordt verwezen. Dus lang niet van alle zaken die we gewonnen hebben zijn de uitspraken op internet te vinden.

Lees hier de uitspraak van de Raad van State waarin deze beslissing uitgebreid wordt toegelicht.

 

.