Locatie: Gelderland

Behandeld: Zomer 2005

Vraag:
Mag een bedrijf dat gelegen is in een ecologische verbindingszone en een cultuur-historisch gebied onder bepaalde voorwaarden in welke mate dan ook uitbreiden?
Een bedrijf heeft in het verleden een nieuwe “eigen” ontsluitingsweg aangelegd. Deze weg loopt, schuin parallel aan de openbare weg, van die openbare weg naar de ingang van het bedrijf toe. In eerste instantie is de ontsluitingsweg zonder vergunning (illegaal) aangelegd maar wel met “tijdelijke toestemming” toegestaan, op grond van het argument verkeersveiligheid op de openbare weg vanwege de wachtende vrachtwagens. Het probleem van een logistieke ondercapaciteit, een goede inplanning van het te lossen en laden hout, los- en laadmogelijkheden met voldoende heftrucks op het bedrijfsterrein, was in eerste instantie verschoven naar de openbare weg, nu naar de “eigen” ontsluitingsweg. In het hoogseizoen zijn er aanzienlijke wachttijden om te laden en lossen. Het laten wachten van de vrachtwagens op de openbare weg kan je zien als een tijdelijke opslag in de wagen op de weg. In het vigerende bestemmingsplan, los van het al of niet het volgen van de juiste procedures , was en is er geen mogelijkheid voor de aanleg van de ontsluitingsweg.

Na handhavingverzoeken en procedures bij de rechtbank en RvS had de gemeente in december 2004 een dwangsom opgelegd.. Deze dwangsom die de gemeente had opgelegd is in het voorjaar maart j.l. opgeschort aangezien het bedrijf juist in die periode een voorstel voor een bestemmingsplanwijziging had ingediend. Een wijziging van het bestemmingsplan om zodoende de ontsluitingsweg te legaliseren. Aan de verzochte wijziging is geen medewerking verleend, het bedrijf is tegen afwijzing in bezwaar gegaan. Het bedrijf wil zelfs het liefst nog meer uitbreiden, mag dat onder bepaalde voorwaarden in het gebied dat valt binnen de EHS van Gelderland? Kan het bedrijf via een artikel 19 vrijstellingsprocedure of een bestemmingsplanwijziging de ruimte krijgen om uit te breiden.

Antwoord:
Het bestemmingsplan spreekt van een bestemming Agrarisch gebed met visueel-ruimtelijke en/of cultuurhistrorische en/of ecologische waarden met de nadere aanduiding waarden: de bescherming van landschapswaarden alsmede agrarisch bedrijf; bos, houtwallen, struwelen, weg- en erfbeplanting en deels de bestemming “Bos: de houtoogst, extensieve dagrecreatie alsmede de bescherming van landschapswaarden. Het is dan ook verboden zonder of in afwijking van een aanlegvergunning wegen, paden en parkeergelegenheden aan te leggen en te verharden en andere oppervlakteverhardingen volgens de v-categorieÎn aan te leggen.

Bestemmingsplanwijzigingen die leiden tot aantasting van de wezenlijke kenmerken of waarden van de EHS-natuur kunnen door GS alleen worden goedgekeurd als - naast het ontbreken van reÎle alternatieven en de aanwezigheid van redenen van groot openbaar belang - aantoonbaar in hetzelfde bestemmingsplan voorzieningen worden getroffen waarmee de schade zoveel mogelijk wordt beperkt door mitigerende maatregelen. Het bedrijf heeft in het verleden een aanbod van de overheden afgeslagen om zich elders in de provincie op, een uit logistiek oogpunt, gunstigere locatie te vestigen. Alternatieven voor een bedrijfsverplaatsing zijn dus aanwezig en van groot openbaar belang is geen sprake. In de provincie Gelderland zijn plannen die tot significante aantasting zouden kunnen leiden zijn bijvoorbeeld:

• nieuwbouw van woningen en bedrijven
• aanleg van nieuwe infrastructuur
• nieuwe vestiging van landbouwbedrijven
• nieuwe voorzieningen voor grootschalige recreatie
• aanleg of uitbreiding van afvalstortplaatsen
• oprichting van windturbines.

Onder plannen kunnen zowel bestemmingsplanwijzigingen als vrijstellingsprojecten (ex. art. 19 WRO) worden verstaan. Het EHS-regime is wel minder streng dan het regime in het kader van de Vogel Habitat richtlijn (VHR), ze wijkt bijvoorbeeld op het volgend punt af van het VHR-regime: Bij het EHS-afwegingskader gaat het om "redenen van groot openbaar belang", bij de VHR-gebieden om "dwingende redenen van groot openbaar belang". Met "dwingend" wordt hier in ieder geval niet ieder denkbaar openbaar belang bedoeld, maar een belang dat ook op de langere termijn zwaarder moet wegen dan de belangen die de VHR beoogt te beschermen. Te denken valt aan bijvoorbeeld: bescherming van voor het leven van de burger fundamentele waarden (gezondheid, veiligheid, milieu), Het belang van het bedrijf, een eigen ontsluitingsweg of een eventuele capaciteitsuitbreiding, valt niet onder een reden van openbaar belang.

Achtergrond:
Het hoofddoel van het ruimtelijk beleid voor de EHS is het bijdragen aan een samenhangend netwerk van kwalitatief hoogwaardige natuurgebieden en natuurrijke cultuurlandschappen door bescherming, instandhouding en ontwikkeling van de aanwezige bijzondere ruimtelijke waarden en kenmerken. De beleidskaart van de provincie geeft de drie onderdelen van de EHS weer: EHS-natuur, EHS-verweving en ecologische verbindingszones. Op deze onderdelen is toegespitst ruimtelijk beleid van toepassing. Voor het behoud en herstel van de biodiversiteit in Gelderland zijn de drie delen van de EHS onlosmakelijk met elkaar verbonden. Soorten die gebonden zijn aan grotere natuurgebieden vinden vooral een plek in EHS-natuur; EHS-verweving is van belang voor soorten die gebonden zijn aan gebieden waarin veel natuurelementen en natuurkwaliteiten verweven zijn met agrarisch en ander gebruik van het cultuurlandschap. Met de ecologische verbindingszones neemt de versnippering van de natuur af en ontstaan meer migratiemogelijkheden voor plant- en diersoorten. Binnen de ecologische hoofdstructuur geldt de “nee, tenzij”-benadering. Dit houdt in dat bestemmingswijziging niet mogelijk is als daarmee de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied significant worden aangetast, tenzij er geen reÎle alternatieven zijn en er sprake is van redenen van groot openbaar belang. Om te kunnen bepalen of de wezenlijke kenmerken en waarden van een gebied significant worden aangetast, moet het bevoegde gezag erop toezien dat hiernaar door de initiatiefnemer onderzoek wordt verricht. Om een zorgvuldige afweging te kunnen maken, zal de provincie de te beschermen en te behouden wezenlijke kenmerken en waarden per gebied specificeren. De te beschermen en te behouden wezenlijke kenmerken en waarden van de EHS zullen in 2005/2006 als streekplanuitwerking worden vastgesteld (zie paragraaf 4.4 van het streekplan : streekplanuitwerking Provinciale kernkwaliteiten en omgevingscondities). In de streekplanuitwerking zullen de ecologische, landschappelijke en cultuurhistorische kenmerken worden weergegeven, die een rol spelen bij ruimtelijke afwegingen in het groenblauwe raamwerk en de waardevolle landschappen ter bepaling van mitigatie, compensatie, saldering en kwalitatieve verbetering.

De rijksoverheid verzoekt de provincie in de Nota Ruimte en de Agenda Vitaal platteland de begrenzing van de EHS aan te passen om de robuustheid van de EHS te verbeteren. Met de begrenzing zoals in het streekplan weergegeven, is vormgegeven aan een robuuste netto EHS. Het verzoek van het rijk heeft vooral betrekking op robuuste ecologische verbindingszones. De definitieve uitwerking van robuuste verbindingszones kan leiden tot een andere begrenzing van dit element van de EHS en daarmee tot een herziening van het streekplan. De mate waarin de nu begrensde ecologische verbindingszones al beantwoorden aan de rijksdoelen van de robuuste verbindingen en er verplichtingen zijn aangegaan, worden daarbij eerst geÔnventariseerd.

Documenten: Streekplan Gelderland

Websites:
www.milieuhulp.nl
www.bestemmingsplan.nl