Wat is de luchtkwaliteit ter plaatse met name gelet op fijn stof?

locatie: Nijmegen

Behandeld: nazomer 2005

Foto: www.batava.nl

Vraag:
In de woonwijk van de vraagsteller wordt een omvangrijk bouwplan uitgevoerd en staat er nog een op stapel.
Deze steeds verdergaande verdichting ontmoet tegenstand van de huidige bewoners van de wijk omdat er sprake is van veel zorgen over de luchtkwaliteit. Verder is er in de wijk heel weinig openbaar groen en met de nieuwe bouwplannen, zou ook dit restje groen moeten wijken voor woningen.
De vraag van de bewoners is eigenlijk of de verdichting zo maar kan en of de verslechtering van de luchtkwaliteit niet een steekhoudend argument is om de gemeente van deze plannen te laten afzien. Wat is de luchtkwaliteit ter plaatse met name gelet op fijn stof?

Antwoord: De vraag hoe de luchtkwaliteit ter plaatse is met name gelet op fijn stof is alleen bij benadering te beantwoorden. De stedelijke luchtkwaliteit wordt voor een deel bepaald door lokaal verkeer ( waaronder scheepvaart) en verscheidene emissies van de lokale industrie. Deze bronnen bepalen samen met de achtergrondconcentratie de plaatselijke luchtkwaliteit. De achtergrondconcentratie is de luchtverontreiniging die met de wind van elders wordt aangevoerd. Voor de luchtkwaliteit buiten zijn luchtkwaliteitsnormen opgesteld, dit zijn maximale waarden voor de aanwezigheid van stoffen per kubieke meter. Deze grenswaarden geven zo eigenlijk de minimale kwaliteit van de leefomgeving aan. Het bewaken van de luchtkwaliteitsnormen voor de stedelijke luchtkwaliteit is mede de verantwoordelijkheid van gemeenten. Voor diverse stoffen zijn er jaarrapportages van gemeenten over luchtkwaliteitsnormen, deze gaan over stikstofdioxide (NO2) , fijn stof (PM₁₀), benzeen( C6H6), ozon (O3) en koolmonoxide (CO). De stedelijke luchtkwaliteit wordt voor een belangrijk deel bepaald door lokaal verkeer en verscheidene emissies door lokale industrie. Zo word NO2 voornamelijk veroorzaakt door snelrijdend en optrekkend verkeer. De bronnen voor fijn stof zijn divers : vracht- en autoverkeer, industrie, scheepvaart, natuurlijke bronnen, en huishoudens die beschikken over een open haard of allesbrander. De concentraties van stoffen die de lokale luchtkwaliteit bepalen kunnen in een periode verhoogd of verlaagd zijn door het weer of door plaatselijke omstandigheden die de verspreiding verhinderen of bespoedigen. De werkelijke luchtkwaliteit op de plaats waar de vragenstellers wonen zou alleen via metingen vast te stellen zijn, nu is ze alleen bij benadering te bepalen. De gemeente maakt bij het vaststellen van de luchtkwaliteit gebruik van de meetresultaten van landelijk meetnet luchtkwaliteit. Dit meetnet geeft onder meer de regionale of achtergrondconcentratie aan. Vervolgens wordt met behulp van modellen de luchtkwaliteit in kaart gebracht voor de gemeentelijke wegvakken . Voor de modelberekening van de verkeersbijdrage worden gegevens over aantal autoís per etmaal, de fractie zwaar verkeer, het straattype, de snelheidstypering en bijvoorbeeld de belemmering van de luchtverversing (bomenfactor) gebruikt. Om een indicatie te krijgen van de luchtkwaliteit op de betreffende locatie, zijn gegevens uit de Rapportages Besluit Luchtkwaliteit 2003 en 2004 van de Gemeente Nijmegen verzameld en in tabel gezet. Uit de tabel blijkt dat in 2004 geen overschrijding van de grenswaarden voor dag- en jaargemiddelden heeft plaatsgevonden. In 2003 was dat wel het geval, hetgeen te verklaren is uit het feit dat in 2003 de gemiddelde windsnelheid onder het gemiddelde lag terwijl in 2004 het juist harder heeft gewaaid dan gemiddeld. In 2004 was er ook minder oostenwind dan gebruikelijk: oostenwind is altijd meer vervuild met fijn stof en NO2 dan westenwind. Verder waren er in 2004 minder periodes met windstilte, in die periodes kan vervuiling langer blijven hangen en lopen de concentraties op.

* tevens wordt hier de plandrempel overschreden, wat de Gemeente verplicht tot het opstellen van verbeterplannen