>> overzicht van vragen >> vragen over geur >>

Kan een composteerbedrijf gezondheidsklachten veroorzaken?

Gelderland, voorjaar 2007

Achtergrond:
Een omwonende heeft veel last van de emissies (luchtvervuiling) van een composteerbedrijf. De overlast is met name tijdens de omzettingen bij het composteren waarbij alles luchtig en duchtig door elkaar gemengd wordt. De vraagstelster heeft gemiddeld twee dagen in de week last van deze omzettingen. Als het bedrijf aan het omzetten is, heeft ze meer last van hoofdpijn, hoesten en wordt ze misselijk. Ze blijft dan het liefste binnen. Het composteerbedrijf is gevestigd in een agrarisch gebeid op ongeveer 400 meter van de vragensteller. Bij de afbraak van compost komen soms vluchtige stoffen vrij die stank veroorzaken, u kent deze lucht wel uit uw GFT-bak. Ook kunnen bacteriën, schimmels, virussen, toxinen van micro-organismen, kleine stofdeeltjes en allergenen vrijkomen. Volgens de vergunning kan door het composteerproces en de gebruikte preparaten geen schade aan of hinder voor de gezondheid optreden. De vraagsteller vraagt zich af of dit daadwerkelijk het geval is.

Antwoord

In de literatuur is gevonden dat er verschillende vluchtige stoffen tot op 800 meter rond een composteerbedrijf nog meetbaar zijn, maar over het algemeen in concentraties onder de toxicologische norm. Dit wel echter niet zeggen dat er geen gezondheidsklachten kunnen optreden, want geurwaarneming blijkt een belangrijke rol te spelen bij het veroorzaken van gezondheidsklachten. Bij de afbraak van compost komen vluchtige stoffen vrij die stank veroorzaken. De meest voorkomende stankveroorzakende gassen die vrijkomen bij compost in een niet afgesloten composthoop zijn: dimethyl sulfiden, koolstofdisulfide en benzothiozol. Onder anaërobe (zuurstofloze) omstandigheden worden naast de vluchtige organische verbindingen ammoniak en waterstofsulfide gevormd. Bij plantaardige compost zouden vooral terpenen (camphor, camphene en alpha-pinene) in combinatie met bepaalde microbiële vluchtige stoffen (MVOC’s) een belangrijke rol spelen bij de stank

Geuren kunnen zenuwen in ogen, mond, keel, longen activeren. Activering van deze zenuwen geeft een gevoel van irritatie. Lichamelijke klachten als gevolg van geurhinder zijn hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, slapeloosheid of benauwdheid, oogirritatie, een brandende of geïrriteerde neus, loopneus, luchtwegklachten, pijn op de borst. Eenzelfde stof kan dus zowel een geursensatie als een irritatie veroorzaken. Bij de irritatie speelt zowel de prikkeling van zenuwen als ontsteking van weefsels een rol. De blootstelling waarbij irritatie ontstaat is meestal 3-10 keer zo hoog dan de geur detectiedrempel (het niveau waarop mensen de stank kunnen ruiken). De concentratie van de individuele geurstoffen zal zelden hoog genoeg zijn om irritatie te veroorzaken.

Meestal verzwakt de geursensatie na korte tijd als gevolg van gewenning, terwijl irritatie in korte tijd sterk toe kan nemen, waarna het na een aantal uren door gewenning verzwakt. De gevoeligheid van het geurzintuig kan tussen personen en per geur sterk verschillen. De stank op zich al kan invloed hebben op de gezondheid van mensen. De mate waarin dat gebeurt, is afhankelijk van de aard en de sterkte van de geur en de associaties die de geur oproept.

Compostbedrijven veroorzaken stank. In de omgeving van deze bedrijven kunnen in verhoogde mate gezondheidsklachten voorkomen die mogelijk verband houden met stank. Kenmerkend zou zijn dat deze symptomen acuut optreden bij blootstelling en weer verdwijnen bij afwezigheid van blootstelling. Echter bij gevoelige personen, zoals astmatici, zouden de symptomen langer aanhouden of klachten kunnen versterken. Over het verband tussen geurblootstelling en de mate van geurhinder, respectievelijk aantal en soort gezondheidsklachten bestaat nog veel onduidelijkheid. Factoren die hierbij een rol spelen zijn de sterkte van de geur (geurconcentratie), de soort geur, de tijdsduur van blootstelling en gevoeligheidsfactoren.

Naast geurhinder spelen andere factoren een rol bij het ontstaan van gezondheidsklachten van bewoners in de omgeving van compostbedrijven: bacteriën, schimmels, virussen, toxinen van micro-organismen, kleine stofdeeltjes, en allergenen die in de vorm van aerosolen verspreid worden kunnen longziekten veroorzaken.

Er kan dus niet kortweg gezegd worden dat het composteerbedrijf geen gezondheidsklachten of hinder kan veroorzaken, maar op toxicologische gronden voldoet de vergunning van het bedrijf aan de regels om gezondheidsschade te voorkomen. Het is dus van groot belang dat het bedrijf de regels bij het omzetten goed blijft naleven.

Het bedrijf, in dit specifieke geval, zal in 2008 verhuizen naar een andere locatie zodat er gelukkig zicht is op een einde van de hinder.

Bronnen:
Meldpunt gezondheid en milieu

terug naar overzicht van vragen >>